Ас-салам Алейкум  !  23 Апреля, 2014 г. - 14:31  
.
.
.
Главное меню

Сайты-друзья




Посетители
Сейчас, 9 гостей и 0 посетителей онлайн..

Вы анонимный пользователь.


Вход
 



 


Все еще не зарегистрировались? Регистрация сделает комфортными Ваши посещения этого сайта, предоставит доступ ко многим дополнительным сервисам и настройкам, которые для анонимного пользователя недоступны.

.

Новая тема   Ответить
Предыдущая тема Версия для печати Войти и проверить личные сообщения Следующая тема
Автор Сообщение
РинатПитерский
Тема сообщения: Татарча язмалар, хикэялэр, пьессалар  СообщениеОтправлено: 02 Мая, 2007 г. - 00:10



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Наркомания
Хэбибуллина А.Ф. СЭЛАМЭТ БУЛЫЙК: Театральлэштерелгэн тамаша // В XXI век без наркотиков: Сборник . - Казан: Алма-Лит, 2003. -С.78-85 - ( "Будьте здоровы": о наркомании).
СЭЛАМЭТ БУЛЫЙК ( "Будьте здоровы": о наркомании)

Катнашалар:
Ике алып баручы
Буре
Кызыл Калфак
Йерэк
Упкэ
Баш мие
Эби
Тэмэке

1 куренеш

Сэхнэдэ урман куренеше: агачлар, куаклар, чэчэклэр.
Музыка янгырый.
Алып баручылар чыга.
I-а.б. Исэнмесез, якын дусларыбыз,
Сезне кургэч безгэ бик рэхэт.
Ясыйк эле буген бергэлэшеп
Сэламэтлек иленэ сэяхэт.
II-а.б. Сэламэтлек - ин зур байлыгыбыз,
Яратырга кирэк тормышны.
Сезнен алда чыгыш ясый буген
Безнен мэктэбебез - Урмышлы.

Кошлар сайраганы ишетелэ. Бераздан жырлый-жырлый Кызыл Калфак чыга.

Кызыл Калфакнын жыры:

Кара урман юлында,
Очрадым мин терле гажэп
hэм дэ сэер хэллэргэ.
Аа-а-а, бу урманда
Аю-буре юк микэн?!
Аа-а-а, монда тэмле,
Кызыл ж,илэк куп микэн?!
Аа-а-а, сандугачлар эзеп сайрый
Аа-а-а, мин барасы юлларда...
Кызыл Калфак уз алдына сейлэнэ-сейлэнэ жилэк жыя.
Кызыл Калфак. Ай, нинди кып-кызыл, матур жилэклэр! Тэмнэре-е-е... Теленне йотарлык. (Кабып карый.}
Бу вакытта буре чыга. Буре авыру кыяфэттэ, авызында тэмэке. Эледэн-эле ютэлли.
Буре жыры: Тукта, паровоз,
Шакылдамагыз, тэгэрмечлэр!
Кондуктор, тормозларга ба-а-ас.
Мине суырып алды
Тэмэке тетене-е-е...
Ла-ла-ла-ла-ла.
Кинэт кенэ Кызыл Калфакны курэ, аптырап китэ. Аяк очларына басып, Кызыл Калфакка якынлаш.,
Буре. А-а, Кызыл Калфак! Нишлэп йерисен берузен? Сине монда очратырмын дип башыма да килмэгэн иде.
Кызыл Калфак (каушаганын белдермэскэ тырышып). Э-e, буре, син икэнсен, танымый да торам. Картайгансын, бетеренгэнсен димме?
Буре. Сэламэтлегем бик какшады шул. Кая киттен сон эле болай ашыгып, матурым.
Кызыл Калфак. Эби кунакка чакырган иде. Тэмле ризыклар белэн сыйлармын диде. Менэ (кэрзинен курсэтэ) узенэ дэ кучтэнэчлэр алдым.
Буре. Алаймы, эбиен ерак торамы сон?
Кызыл Калфак. Урманны чыгып, калкулыкны уткэч, (кулы белэн курсэтэ) унга борыласын да эбинен оенэ килеп чыгасын.
Буре (узалдына). Э-э-э, анда икэн?! (уйланып тора). Кызыл Калфак, менэ бу имэнлекне узып, сулга борылсан, син тизрэк барып житэрсен, эбиенне соендерерсен.
Кызыл Калфак (шиклэнебрэк). Кинэшен очен рэхмэт, буре дус. Ярар, мин кузгалыйм булмаса. Юл кешесенен юлда булуы хэерле (кэрзинен альт, тиз-тиз чыгып китэ).
Буре (уз-узеннэн канэгатъ булып). Эhэ, Кызыл Калфакны бик эйбэтлэп кенэ алдадым. Ин озын юлдан барсын эле. Мин кыска юлдан элдерим. Уф, нишлэптер йерэгем дэ чэнчи башлады (йерэген тота), мин дэ ашыгыйм эле (чыгып китэ).
Кызыл Калфак, жырлап, урман буенча бара, каршысына Йерэк чыга.
Кызыл Калфак.
Аа-а-а, бу урманда
Аю-буре юк микэн?!
Аа-а-а, монда тэмле,
Кызыл жилэк куп микэн?!
Аа-а-а, сандугачлар езеп сайрый
Аа-а-а, мин барасы юлларда...
Монсу гына музыка тавышы ишетелэ. Йерэк типкэн тавыш астында, авыр сулап Йерэк чыга.
Йерэк. Ай, ай улэ-э-м (йерэген тота).
Кызыл Калфак (куркып). Ай, кем бу?!
Йерэк. Мин- Йерэк.
Кызыл Калфак. Ни булды сина, Йерэк?
Йерэк. Хелем авыр, мин улэмен,
Мина кислород житми,
Никотин hэм явыз агу
Тибергэ ирек бирми.
Бик еш тартам тэмэкене
Улэрмен ахры бер кенне (елый).
Яшисегез килсэ эгэр,
Ташлагыз тэмэкене!
Кызыл Калфак. Тэмэке тартсан, менэ нинди хэллэргэ юлыгасын ик-э-н. Ярый, китим моннан тизрэк. Йерэкне бу хэлдэ куру йерэ-гемэ ярамый (китэ).
Монсу гына музыка ишетелэ. Кызыл Калфак урман буйлап табигатъкэ сокланып,жыр кейли-кейли килэ. Ютэллэп Упкэ килеп чыга.
Кызыл Калфак (гажэпсенеп). Ай, бусы кем инде монын?
Упкэ. Танымыйсыз ахры, туташ,
Буламын мин - Упкэ.
Темэке тарта-тарта
Картайдым инде купкэ.
Иртэлэрен кечле ютэл
Тамагымны кырдыра (ютэлли).
Тэмэкедэн чыккан тетен
Тын юлларын яндыра.
Ник тартамдыр инде hаман
Бетэм ахры, янамын.
Кара тетенгэ тончыгып
Кибеп бетеп барамын (чыга).
Кызыл Калфак. Ай-яй, тарткан кешенен. хэле бик яман икэн. Упкэнен ah-зарлары упкэмэ кара тетен булып утыра. Ah-ah!
Кызыл Калфак китэргэ дип кенэ торганда, каршысына Баш мие килеп баса.
Кызыл Калфак (баш миен hэр яклап карап чыкканнан сон). Эhэ, бусын таныдым. Син - Баш мие.
Баш мие (башын тоткан).
Эйе, мин - Баш мие.
Киптерде мине явыз жанвар
Башта якты уйлар калмады.
Ул минем акылымны тугел
Бер кап сигаретны сайлады (кузен йомып, онытылып китэ, бераздан кузлэрен ача).
Хэзер инде бик тырышсам да,
Дэреслэрне рэтлэп анлый алмыйм.
Игътибарым житми,
Хэтерем юк,
Темэкедэн арына алмыйм.
Башым, баш ...(чыга).

Кызыл Калфак (борчылып). Эйе, хэллэр шэптэн тугел, Курдегезме, ишеттегезме, тэмэке генэ димэгез, энэ нинди явызлыклар эшли икэн?! Ай, эбием янына сонга калам ич (китэ).

II куренеш

Эби чэй естэле эзерлэп йери. Ишек шакыйлар.
Эби. Кем бар анда?
Кызыл Калфак. Бу мин, эбием. Оныгын - Кызыл Калфак. Исэн генэ торасынмы, эбием! (эбисен кочаклап ала).
Эби (соеп). Собханалла, бэбкэчем-алтыным килгэн икэн. Иртэдэн бирле нинди шатлыгым булыр дисэм - син килэсе булгансын икэн, балам. Эйдэле, балам, сыйлыйм эле узенне.
Кызыл Калфак. Эби, эби! Синен йерэген таза-саумы, башын
авыртмыймы?
Эби. Аллага шекер, балам, 90 яшемэ житеп, йерэгемнен кайда икэнен белмим. Башым авыртса, урманында дэвасы житэрлек, шифалы улэннэр эчэм. Табигатьтэ никадэр шифалы улэн, белеп фай-
далан гына.
Кызыл калфак. Эбием, э шулай сэламэт булып яшэвеннен сере
нэрсэдэ?
Эби. Ин эувэл хэрэкэт кирэк, балам. Гомер буе бер минут тик торганым юк, эшсез торсам, жаным тыныч тугел. Аннан сон, балам, кешелэрне, табигатьне яратырга кирэк, шулай ук кунелендэ яхшы-лык, жанында чисталык сакларга кирэк. (Эби чэй ясый). Чэй эчик
эле, кызым.
Кызыл Калфак. Бигрэк тэмле, чэй.
Эби. Жиде терле улэннэн ясаган.
Ашыгып буре керэ. Кызыл Калфакны кургэч, аптырап кала.
Буре. Эле син килеп тэ життенмени, Кызыл Калфак?! Хи-хи-хи
(келэ).
Эби. Бигрэклэр дэ шыксыз буре.
Бу каян килеп чыккан?
Эллэ нинди бер яман чир
Гэудэсенэ ябышкан.
Кызыл Калфак (бурегэ).
Буре, буре, мина кара эле,
Гап-гади бер кызы мин бу доньянын.
Яратам мин шаярырга.
Яратам мин жырларга.
Эбием белэн бергэлэп,
Якты кенгэ соенергэ,
Сэламэтлек тынычлыкта
Озак-озак яшэргэ.
Буре (укенечле тавыш белэн). Кызыгам мин сина. Кызыл Калфак. Минем генэ бер кемем дэ юк. Узем авыру (ютэлли), узем ялгыз.
Кызыл Калфак. Буре, буре, эйдэ болай эшлибез. Ташла, син тэмэке тартуны! Эбием белэн кинэш тэ, шифалы улэннэр.белэн дэвалан, hэp кенне физик кунегулэр яса. Шулай бит, эбием (эбисенэ
карый).
Эби. Эйе, эйе, шулай, дерес, балам.
Кызыл Калфак. Сэламэт hэм яхшы кунелле булсан, дусларын да
куп булыр иде.
Сэхнэгэ, жырлап, тэмэке керэ.
Тэмэке жыры:
Мин барам hэм тартам
Беломорканал.
Алдымда - светофор,
Ну мин hаман барам.
Мин кечле hэм батыр,
Барсын булдырам!
Ялкауны, наданны
Утта яндырам.
Миннэн башка тормыш юк деньяда,
Бик куплэр шул мине ярата.
Темэкене жирдэ бар да тарта,
Мин деньяга хуш ис таратам.
Йерэклэрегез хэзер экрен тибэ, (йерэк чыга)
Начар эшли упкэ, бавырлар
(упкэ белэн баш мие чыга).
Кемнэр кечсез, кем акылсыз (бурене элэктереп) Шулар минем арттан барырлар.
Сэхнэдэгелэр бурене узлэренэ тарталар.
Кызыл Калфак. Тынлама, тынлама аларны, буре, эйдэ, минем белэн.
Йерэк. Буре, буре, эйдэ безнен. белэн.
Упкэ. Тмэке сузен тынлама син.
Тэмэке бурене жибэрэ.
I алып баручы (тэмэкегэ).
Исендэ тот: кеше - беек зат!
Яшэргэ килгэн жиргэ
Синен татлы ялганына,
Иярмэбез бер дэ.
Буре. Эhэ?! Мин анладым! Уу-у-у.Эй, лэгънэт. Бет, бет. Менэ сина, менэ сина. (Тэмэкене таптый.) Бугеннэн сэламэт тормышка аяк басам!
I алып баручы (уртага чыгып).
Уйлан кеше: ник тартасын?
Сэламэтлекне бозып.
Керэш темэкегэ каршы
Барлык кеченне жыеп.
Эйдэгез, яман гадэтлэргэ бирешмик!
Бергэ. Сэламэт булыйк!
Буре. Бэхетле булыйк!
Жыр:
Килдек сезгэ якынайтып ерак юлларны
Кунеллэргэ якын итеп сезнен уйларны.
Рэхмэтебез бик зур сезгэ, кадерле дуслар,
Хермэт итуегез ечен безнен жырларны.
hаман шулай бергэ-бергэ
Берлэшеп яшик.
Дуслык жинулэр китерсен,
Герлэшеп яшик.
Шатлык белэн сугарылган
Тормыш хакына
Жыр белэн хезмэтне бэйлэп
Сэламэт яшик!
Лениногорск районы мэгариф булеге
Урмышлы урта мэктэбе
Театр житэкчесе А.Ф.Хэбибуллина.

8 марта
Хэсэнова Ф.К. "Илгэ - матурлыкны, Жиргэ батырлыкны Сез бирэсез газиз энилэр!": Энилэргэ багышланган бэйрэм кичэсен уткэру очен сценарий // Бэйрэм белэн сине, кыз туганым! - Ты жизнь сама дарующая счастье. Жырлар, шигырьлэр,сценарийлар:Бэйрэмне уткэручегэ методик кулланма / Тоз.Хэсэнова Ф.К. - Казан: "Мастер Лайн", 1999.- Б.4-13.- (Сценарий к празднику 8 Марта).

http://www.kitaphane.ru/ciki/res_szen1.html

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 02 Мая, 2007 г. - 00:13



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Литературно-музыкальная композиция к 1000-летию г. Казани
Салихов Д.Ядкарь: Казаннын менъеллыгына багышланган эдэби -музыкаль композиция // Сэхнэ.- 2005.- N 1.- Б.4-7.- Литературно-музыкальная композиция к 1000-летию Казани.


Ядкарь

Казаннын менъеллыгына багышланган эдэби-музыкалъ композиция
КАТНАШАЛАР:
YCMEP
ЭНЭК БАБАЙ, ягъни АК БАБАЙ
СОЕМБИКЭ-ханбикэ
УТЭМЕШ - Соембикэнен биш яшьлек улы
КОЛШЭРИФ
ОСТАБИКЭ - Колшэрифнен хэлэле
ЕГЕТ
ТУТАШ
АГА
ХАНЫМ
1 НЧЕ МАЛАЙ
2 НЧЕ МАЛАЙ
3 НЧЕ МАЛАЙ
4 НЧЕ МАЛАЙ
Эсэрдэ авыл hэм шэhэрнен торле hонэp иялэре,терле миллэт вэкиллэре катнаша.
Искэрмэ: Усмер, Егет, Ага - бер ук кеше образы. Шулай ук Туташ белэн Ханым да - бер ук образ.

БЕРЕНЧЕ КУРЕНЕШ

Пэрдэ ачылганда Татарстан халкы, килгэн кунаклар Казан каласынын 1000 еллыгын бэйрэм итэлэр. Сэхнэгэ милли киемнэрдэн татар, урыс, чуваш, мари hэм башка миллэт вэкиллэре берэм-берэм биеп-жырлап килеп керэлэр. Эсэрне башыннан алып ахырына кадэр озата бара торган кой (лейтмотив) шау-шуны кумеп китэ, сэхнэ карангылана.

ИКЕНЧЕ КУРЕНЕШ
Тон. Сирэк кенэ ат пошкырган, чикерткэ сайраган тавышлар ишетелеп китэ.
Учак янына малайлар тугэрэклэнеп утырган. Араларыннан берсе (1 нче малай) сузып-сузып курайда татар халкынын борынгы кое "Иске карурман"ны уйный.
Усмер генэ сэхнэнен уртасына китеп утырган да, прожектор яктысында кэгазьдэн торналар ясый. Аларны хыялларына тереп очырып жибэрэ. Очкан торнасына карап тирэн уйга бата. Курай монына кушылып 2 нче малай жыр башлый.
Заманалар авыр, юллар ябык
Дус-иш кирэк гомер итэргэ.
Кара урманны чыккан чакта
Кисеп алдым пар каен.
Ай, аерылмаек, дускаем.

Усмер доньясын онытып, тагын торна ясый. Тагын очыра. 2 нче малай жырлап бетеругэ, 3 нче малай кубызда vйный башлый. Калган малайлар урыннарыннан торалар да бии-бии Усмергэ якынаялар. Жирдэ яткан торналарны кулларына алып, Усмерне уртада калдырып, очкан халэт ясап кубыз коенэ тугэрэк ясап эйлэнэлэр. Кой бетэ.
1 НЧЕ МАЛАЙ. Сизэсезме, малайлар, кигэвеннэр
качты.
2 НЧЕ МАЛАЙ. Озакламый янгыр ява.
Малайлар кулларындагы торналарын куялар да кук йозенэ карыйлар.
1 НЧЕ МАЛАЙ. Эби эйтэ: "Кичтэн килгэн янгыр, куна килэ", - ди.
YCMEP (урыныннан сикереп тора). Малайлар, утны, утны сакларга, учакны сакларга кирэк. (Учак янына йегерэ.)
4 нче МАЛАЙ. Сакларсын бар, курмисенмени гарасат килэ. Кук йозен кара болыт каплаган.
YCMEP . Энэ, энэ курэсезме, кыйбладан эз генэ яктылык куренэ.
3 НЧЕ МАЛАЙ. Ул яктылык безгэ килми.
YCMEP. Утны сакларга иде бит. Иртэгэсен
нишлэрбез?
1 НЧЕ МАЛАЙ. Куршедэн ут алырбыз.
2 НЧЕ МАЛАЙ. Кемнэн?! Кем безгэ ышанып ут бирсен.
3 НЧЕ МАЛАЙ. Энэ, Ycмep. Теге юлы да утны ул тапкан иде.
YCMEP. Эти эйтэ: "Утны сакларга кирэк, утны сундеру, егетлек тугел. Куршедэн ут сорап йору дэ егетлек тугел", - ди.
4 НЧЕ МАЛАЙ. Э ничек сундермисен?
YCMEP (учак янына тезлэнеп, пыскыган кумергэ ерэ-epэ). Бергэлэп. Эти эйтэ: "Бердэмлек кирэк, -ди. - Бердэм булганда, бар нэрсэне дэ саклап калып була",-ди.
2 НЧЕ МАЛАЙ. Ореп кенэ учакны саклап калырсын, бар.
3 НЧЕ МАЛАЙ (колеп жибэрэ). Ycмep, син болытларга ер! Ереп болытларны таралта алмассынмы?!
YCMEP. Эти эйтэ: "Бердэм булсан, болытны да таратып була". - ди.
1 НЧЕ МАЛАЙ . Эти эйтэ, эти эйтэ... Каян белэ ул Шэрип абый. Ометлэнмэ. Барыбер гарасат утны сундерэ.
YCMEP. Гарасаттан сон, кайчан да булса барыбер аяз кон туар.
2 НЧЕ МАЛАЙ. Котеп утыр кап-кара тондэ. кук йозен кап-кара болыт басканда, аяз кон туар дип.
YCMEP. Э без учак тирэли басыйк та, инне-ингэ куеп жил-давылдан учагыбызны саклыйк.
Малайлар тугэрэк ясап, бер-берлэренен, иннэренэ кулларын куеп, такмаклый-такмаклый эйлэнэ-эйлэнэ жырлыйлар.
Без, без, без эле
Йорэклэрдэ ут эле.
Янгыр явар, боз эрер,
Давыл чыгар, ул ерер.
Яшь йорэклэр ялкынында
Бу болытлар бер эрер.
Янгыр сибэли башлый.
3 НЧЕ МАЛАЙ. Малайлар, атлар тарала!
Малайлар дэррэу кубып атлар пошкырган якка чыгып йогерэлэр. Сэхнэдэ, учак янында, Усмер генэ кала. Ул остендэге кулмэген салып тезлэнэ дэ,учакны каплый.
Акрын гына сихри кой агыла. Сэхнэне сыек томан баса. Томан эченнэп ап-ак киемнэн ак сакаллы Ак бабай, Усмернен хыялында тудырган туган авылы образы - Энэк бабай чыга hэм Усмер янына килеп утыра. Усмер аны курми. Кулмэген сыга.

ЭНЭК БАБАЙ. Нишлэп утырасын, малай?
YCMEP (сискэнеп китэ). Сунэ барган учакны жил-давыл, янгырдан саклыйм. Син кем, бабай, кетучеме, эллэ юлчымы?
ЭНЭК БАБАЙ. Кетуче дисэн дэ, син хаклы. Халкым кугендэ кояш чыкканын кетеп йерим, малай.
YCMEP. Белмим, бабам, чыгармы икэн. Кук йезен кара болыт каплаган.
ЭНЭК БАБАЙ. Ометсез - шайтан, дигэннэр. Узем йермим - рухым йери. Энэ кыйбладан куренгэн кечкенэ яктылыкнын зурайганын кетеп йерим.
YCMEP. Pyx?!. Кем рухы син, бабай?
ЭНЭК БАБАЙ. Энэк бабан! Атан-анан сина тал бишек аскан туган авылын, Энэк рухы. Син чакырдын, мин килдем.
YCMEP. Мин чакырдым?!.
ЭНЭК БАБАЙ. Хыялында, хыялында чакырдын, балам.
YCMEP. Эйт эле, Ак бабай, Энэк бабай, уткэннэрне чакырып буламы?
ЭНЭК БАБАЙ. Ник булмасын, олан.
YCMEP. Ничек итеп?
ЭНЭК БАБАЙ. Терелтеп!
YCMEP. Терелтеп?!.
ЭНЭК БАБАЙ. Хыялда терелтеп!
YCMEP. Анын очен нишлэргэ, бабай?
ЭНЭК БАБАЙ. Синен, кебек хыялда ак кэгазь торналарга жан ерергэ кирэк.
YCMEP. Ышанмыйм, Ак бабай. Купме торналар очырдым. Жил, давыл кутэреп алып менеп китэ дэ, имгэтеп жиргэ бэрэ.
ЭНЭК БАБАЙ. Ин элек халкыннын кыйбласын белергэ кирэк, балам. Торналар гарасатта очалмый, торналар аяз, тыныч куктэ генэ очалар.
YCMEP. Анын ечен нэрсэ эшлэргэ кирэк сон, бабай.
ЭНЭК БАБАЙ. Хыялнын эпсенен белергэ кирэк, балам.
YCMEP. Серен ойрэт, бабай?
3HGK БАБАЙ. Анысы миннэн тормый, балам...
YCMEP. Кемнэн тора, бабай
ЭНЭК БАБАЙ. Кешенен узеннэн тора.
YCMEP. Хыял канатлары hэркемгэ дэ бирелэме, бабай?
6Н8К БАБАЙ. Хыялсыз кеше- канатсыз кош! Хыял канаты hep кемгэ дэ бирелэ. Кош канатларын жил-давыллар сыный, ир канатын - тормыш сыный. Хыял-ларын изге, иншапла. Киек казлар юлы кебек уз кугендэ тиран эз калдырып очарсык, очарсык, балам. (Урыныннан тора. Китэ башлый.)
YCMEP (урыныннан торып). Кая ашыгасын,, бабай?
ЭНЭК БАБАЙ. Гомер кыска, хыяллар чиксез. Ашыгырга кирэк, ашыгырга! Хыялларынны тормышка ашырырга, ашыгырга кирэк, олан.
YCMEP. Фатиханны бирэсенме, Ак бабай?
ЭНЭК БАБАЙ. Энэк бабаннан, туган жиреннэн фатиха. Хэерле сэфэр сина! Тарих сине сайлады, егеткэем!..
Ак бабай карангылыкка кереп югала. Усмер учактан чырага ут ала, ана ерэ. Утлы чырасын тотып,арткы планга карангылыкка китэ башлый. Сэхнэдэ ут сунэ. Бераздан сэхнэ эз генэ яктыра, арткы планда кечкенэ генэ якты нокта пэйдэ була. Усмер басып торган урында инде корэшче кыяфэтле Егет. Ул урыныннан тора да, яктылыкка таба атлый, яктылык зурайганнан зурая бара. Егет яктылыкка олы юл башына кереп китэ. Сихри кой тына. Ул чыгып киткэн яктан ат кешнэве ишетелэ. Тавыш сэхнэне,тамаша залын билэп ала.

ОЧЕНЧЕ KYPEHEШ
Акрын гына сихри койгэ кушылып, тан атканын хэтерлэтеп зэнгэрлэнеп ут яна. Сэхнэгэ ханбикэ киеменнэн Соембикэ hэм анын биш яшьлек улы Утэмеш чыгалар. Утэмеш йегереп барып, жирдэ яткан кэгазь торнаны кутэрэ дэ, энисенэ курсэтэ.
УТЭМЕШ. Энием-солтаным, бу нэрсэ?
СОЕМБИКЭ (кадерлэп кэгазь торнаны кулына ала да,озак кына карап торганнан сон). Торна бу, балам.
УТЭМЕШ. Нэрсэ сон ул торна, энием?
СОЕМБИКЭ. Киек, балам. Бу жир - киек кошлар иле. Нократында, Чулманында, Казансуында, Иделендэ торналар, аккошлар йезгэн ата-бабан жире, синен илен иде, балам.
УТЭМЕШ (энисенен, кулыннан саклык белэн торнаны алып,ана игътибар белэн карап). Энием, эйдэ, йездерик бу торнаны. Нократта, Чулманда, Казансуда, Иделдэ йездерик, энием!
СОЕМБИКЭ. Ни кызганыч-сонладык...
УТЭМЕШ. Бу торна каян килеп монда тешкэн сон, энием?
СОЕМБИКЭ. Синен кебек бер сабый уз хыялында кэгазь торнага жан ергэн дэ безгэ илче итеп жибэргэн.
УТЭМЕШ. Эзлэп табыйк ул сабыйны, энием-солтаным?
СОЕМБИКЭ. Без аны эзлэп таба алмабыз. Мэнгелектэн уткэннэргэ кайтып булмый, балам. (Жиненнэн Казан селгесенен исэн калган кеп-кечкенэ бер елгесен чыгара ) Ал! Ал да жиргэ куй.
УТЭМЕШ (энисенен кулыннан Казан селгесенен елгесен ала да, озак кына карап торганнан сон.). Нэрсэ сон бу, энием?
СОЕМБИКЭ. Бу халкыбызнын уткэне да, килэчэге дэ, балам. Без аны хыялында торналар очырган сабыйга уткэннэрдэн ядкарь итик.
УТЭМЕШ. Э ул ана нигэ кирэк, эни?
СОЕМБИКЭ. Халкынын уткэнен. тарихын белергэ кирэк, балам.
УТЭМЕШ. Уткэннэрне нигэ белергэ кирэк, энием?
СОЕМБИКЭ. Уткэнен белмэгэн, килэчэген белми, балам.
УТЭМЕШ. Ул сабыйга килэчэк нигэ кирэк, энием-солтаным?
СОЕМБИКЭ. Килэчэген уйламаган кеше хыялын да торналар очырмый, балам. (Томан куера.) Куй, улым, куй, Утэмешем! Туган туфракка, атан-бабан гомер иткэн изге жиргэ куй селгене! Анын туган жире, чигелгэн иле шушы ак торналар очкан Татар иле! (Утэмеш селге елгесен кадерлэп жиргэ куя.) Эйдэ, улым, Утэмешем, туган илебезгэ туйганчы карыйбыз да, мэнгелеккэ китэбез. Бу жэннэт иле белэн хозурланып туеп булмас. (Томанга кереп югалалар. Сэхнэгэ Колшэриф белэн Остабикэ керэлэр.)
КОЛШЭРИФ (сукранып). Мэнгелек йортымда да тынычлык бирмилэр. Кайда, кайда сон синен жырлашып очкан торналарын?!
ОСТАБИКЭ. Ишеттем, ишеттем, Колшэриф, жырлашып торналар очканын ишеттем!
КОЛШЭРИФ. Сафсата! Нинди торна?! Нинди татар?! Мэчет янды, татар бетте, нэсел корыды! Ил-жир канга батты! Дин дэ юк, тел дэ юк! Эйдэ, мэнгелек йортыбызга...
ОСТАБИКЭ (жирдэ яткан кэгазь торнаны куреп ала). Энэ, энэ, курэсенме, Колшэриф, жирдэ торна ята! (Кулына кэгазь торнаны ала да озак кына карап торганнан сон) Жансыз торна...
КОЛШЭРИФ (саклык белэн Остабикэ кулыннан торнаны ала,озак кына карап торганнан сон). Юк!.. Ул жансыз тугел! Юк, юк, жансыз тугел. Кемдер ана жан ергэн! Очачак ул! Куклэрне инлэп очачак! (Паузадан сон,.) Торналар ялгыз очмый, торналар чылбырдай тезелеп оча. Безнен чылбыр эле езелмэгэн! Эйдэ, эйдэ, Казансуга кайтыйк. Бэлки алар туган жирлэрен, жир-суларын сагынып Идел-йортка, Казансуга кайтканнардыр... Хыялда гына булса да торналар очканын курик. (Томанны ерып чыгып китэлэр. Кой агыла башлый.Томан эченнэн башына такыя кигэн ап-ак кулмэктэн Туташ килеп чыга, жирдэ яткан Казан солгесенэ иелэ, кулларына ала. Сэхнэнен арткы елешендэ биеклектэ Егет куренэ. Анын, да башында такыя. Туташка озак кына сокланып карый.)
ЕГЕТ. Син кем?
ТУТАШ. Хыял кызы.
ЕГЕТ. Каян килэсен?
ТУТАШ . Хыяллар туреннэн.
ЕГЕТ. Илен?
ТУТАШ. Томаннар артында.
ЕГЕТ. Кем сине чакырды?
ТУТАШ. Син!
ЕГЕТ. Мин сине хыялымда жир кызы итеп яраттым. Эйдэ бергэлеп томаннар таратыйк. (Килеп Туташ алдына тезлэнэ. Башындагы такыясын Туташка кидерэ. Туташ уз такыясын Егеткэ кидерэ.)
ТУТАШ (кулындагы селге елгесен Егеткэ суза). Ал, Егетем!
ЕГЕТ. Нэрсэ бу?
ТУТАШ. Халкыбыз язмышы! Синен, минем, балаларыбызнын язмышы!
(Музыка. Акрынлап ут сунэ.)

ДУРТЕНЧЕ KYPEHEШ
Ут янганда житмешенче елларны хэтерлэткэн киемнэрдэн игенчелэр hэм башка бик куп hонэр иялэре шул елларда туган жырны жырлый-жырлый Казан селгесенен, бер елешен чигэлэр. Алар арасында Ага белэн Ханым да бар. Жыр азагына чигучелэр колонна булып парлашып басалар. Ин алдан солгенен, бер башыннан Хатын-кыз, икенче башыннан Ир баралар. Алар артында Ага белэн Ханым. Парлылар жырлый-жырлый тамашачыга таба атлыйлар. Арттагы парлар рэт арасынан чыгалар да, алдагы парлардан селгене алалар. Алар урынын башка парлар алмаштыра. Ин, сонгы булып солгенен ун ягыннан Ага, сул ягыннан Ханым элэктереп алалар. Ага солгенен очыннан тотып, койнен ритмына басып унга китэ. Солгенен икенче башыннан тоткан Ханым беренче парнын кулыннан элэктереп ала. Ана икенче, еченче, дуртенче hэм башка парлар килеп ялгана. Шул рэвешле Ага артыннан сэйлэн булып тезелгэн халык, сэхнэдэ матур бизэклэр калдырып, житмеш саны ясыйлар. Уз кейлэре белэн сэхнэгэ "сиксэненче еллар" килеп керэ. Алар да уз чорларына хас итеп киенгэннэр. "70 нче еллар" экрен генэ сэхнэдэн чыгып китэлэр. Ага белэн Ханым, тамашачыга сиздермичэ, "80 нче еллар" нын селгелэре эртына кереп калалар. "80 нче еллар" да колонна булып парлашып тезелэлэр. Жырлый-жырлый уз селгелэре белэн алга килэлэр. Селге тоткан залдагы парлар hэp унъеллыкта илдэ халык хужалыгынын, терле тармакларында зур унышларга ирешкэн hенэр иялэре булырга тиеш. Солгенен алар чиккэн елешендэ шул чор чагылуы шарт.
Селге тоткан парлар сэхнэ алдына килеп житэр алдыннан, рэт арасыннан "70 нче еллар" солгесен тоткан Ага, анын артыннан Ханым килеп чыгалар да, унгарак килеп басалар.
"70 нче еллар" солгесенэ "80 нче еллар" селгесе килеп ялгана. Алар да "80 нче еллар" кебек Ага артыннан ияреп, сэхнэ уртасында сиксэн саны ясыйлар.
Шул рэвешчэ "90 нчы", "2000 нче" еллар чыга. "90 нчы елгылар"нын селгелэренэ "2000 нче елгылар"нын, солгелэре килеп ялгангач тамашачыга Казан солгесе бетен олылыгы hэм гузэл бизэклэре белэн куренэ. Селге сэхнэнен, бер ягыннан, икенче ягына житеп торырга тиеш. Солгедэ 2000 саны тошерелу hэм килэчэк буынны истэ тотып сызык калдыру шарт. Экрен генэ сихри кой агыла. Сэхнэне йомшак кына кучеш томаны баса. Селгене тоткан 2000 нче еллар салмак хэрэкэтлэр белэн селгене кадерлэп сэхнэ алдына салалар. Ут сунэ. Сэхнэдэн халык чыгып китэ.

БИШЕНЧЕ KYPEHEШ
Кучеш томаныннан нурланып, манаралары белэн бугенге Колшэриф мэчете яктыра башлый. Томан эченнэн ханнарнын, рухлары куренэ. Алар Колшэриф мэчетен куреп сокланалар. Сэхнэгэ затлы чапан, чалмадан Колшэриф белэн Остабикэ чыгалар. Колшэриф салмак адымнар белэн килеп мэчеткэ керэ. Сэхнэгэ Соембикэ килеп чыга. Ул да мэчет ишек тебенэ килэ дэ, жирдэге солгенен бер башын кутэреп, эчкэ атлый. Солгенен икенче башыннан кутэреп Утэмеш тэ мэчеткэ кереп китэ. Томан тарала башлый. Рухлар томанда эреп юкка чыгалар. Сэхнэ яктырганнан яктыра, бэйрэм кызганнан кыза бара. Халык жыр-бию белэн икегэ аерыла. АГА мэчет эhеллэре, шагыйрьлэр, музыкантлар, рэссамнар белэн сэхнэгэ килеп керэ. Аларга каршы сабый йегереп чыга. АГА ана Казан ачкычын бирэ. Манарадан Колшэрифнен азан эйткэне ишетелэ. Халык тынып кала. Азан бетугэ Соембикэ ханбикэ манарадан чигуле Казан солгесен ыргыта. Селге Аганын инсэсенэ килеп тешэ. Ул селгенен, ике башын халкынын жилкэсенэ сала. Селгенен чигелэсе башы сабый кулында кала.
Тыныч кукне ярып торналар кычкырып очкан авазлар ишетелэ. Торналар тавышына Татарстан гимны кушыла
ПЭРДЭ.
Эдэби-музыкаль композициядэ кулланылырга мемкин булган жырлар:
"Туган жирем - Татарстан"
(Г.Зэйнашева сузлэре, А.Ключарев кое)
"Татарстан таннары"
(Г.Авзал сузлэре, М.Макаров кое)
"Иртэнге нур"
(З.Вэли сузлэре, С.Садыйкова кое)
"Чайкала иген кырлары"
(Г.Латыйпова сузлэре, И Шамсетдинов кое)
"Ашкын, кешем"
(Зелфэт сузлэре, Л.Хэйретдинова кое)
"Кемеш тояк тулпар атым"
(Халык сузлэре, М.Макаров кое)
"Туган жиремэ"
(Г.Зэйнашева сузлэре, З.Гыйбадуллин кое)

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 02 Мая, 2007 г. - 00:26



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Мәзәкләр

Хатыны гәҗит укып утыручы иренә эндәшә:
- Җитәр инде әйе дип торырга! Минем сөйләп туктаганга инде 10 минут…
Керегез, ханым, чишенегез, ятыгыз… Алдагы кеше керегез… Исәнме, абзый, исәнме… Яхшы бит әйеме?.. Ярый, чык әйдә, чык дим… Бер карадың – җитте. Врачка укыйсы иде аны.



Бер ир иптәшенә: - Мин теге атнада гәҗиткә «үземә тормыш итәр өчен пар эзлим» дип белдерү биргән идем. Менә инде бер капчык хат килде.
– Нәрсә диеп язганнар соң?
– Күпчелек хатта «минекен ал» диелгән.



-Тәмәкене ташлыйм диеп, үз-үзем белән бәхәсләштем әле.
-һәм кем җиңде?
-Мин! Сыралык акча эләкте!



Убырлы карчык юл буенча бара. Каршында туракланып беткән Дию пәрие ята. Убырлы карчык сорый пәридән.
-Нәрсә булды? Илья Муромец тимәгәндер?
-Тагын да начаррак! Урманга ял итергә врачлар килделәр. Исерделәр hәм күз алларына мине сиам игезәкләре дип китерделәр.



Ничек итеп үгезне сыердан аерып була?
-Үгез, сауганда көлеп тора...



Контролер:
-Сезнең билетыгыз?
-Ә сезнеке?
-Мин бит контролер!
-Һм-м... Сезнеңчә, әгәр мин электрик булсам, миңа ут өчен түләмәскәмени?!



-Доктор, мин исән каламмы?
-Менә бусын юрамыйк!



Ире хатынына:
-Карчык, мин командировкада вакытта син миңа хыянәт итәсеңме?
-Син юкта мин, сине эзләп, акылымнан шашам, үземне үзем белештермичә, тиле кеше шикелле түшәмгә сикерәм, стенага үрмәлим hәм гөрс итеп идәнгә егылып төшеп, hушымны җуям. Шул мизгелдән файдаланып, берәресе көчләсә генә инде.



Компьютерчиклар семьясында бер малай туа. Бу малай көне- төне компьютер каршында утыра. әти-әниләре моны күреп малайга ташбака бүләк итәләр. Малай риза булып бүлмәсенә кереп ябыла. Вакыт үткәч улыбыз нишли икән дип әти-әнисе бүлмәсенә керәләр. Малайның бер кулына отвёртка тоткан, икенчесендә теге ташбака:
-Ничек тә булса "разгоняться" итергә тиештер ич инде ул...



-Хатының, күрше кызы белән үбешеп торганыңны күргәч нәрсә дип әйтте?
-Бер сүз дә әйтмәде. Ә алдагы ике тешне мин барбер алдырам дигән идем инде.



-Хатыным санаториягә путевка алган иде. Бик кыйммәткә төште төшүен, әмма үзен аклады.
-Нәрсә, симереп кайтты мәллә.
-Юк! Бөтенләй кайтмады!

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 02 Мая, 2007 г. - 00:33



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
МУ­ЕН­СА
(Хикәя)

- Тук­та! Стуй! Стуй! Кал­дыр тү­мәм­не, иман­сыз! То­ты­гыз үзен, то­ты­гыз!

Бо­лай да чың­лап тор­ган эс­се һа­ва­ны Ма­һи­нур әби­нең шу­шы сүз­лә­ре яң­гы­рат­кан­да, төш авы­шып кил­гән чак иде. Авыл ура­мын­да ник бер җан ия­се бул­сын да, ник бер­се әби­нең ачыр­га­ла­нып кыч­кыр­ган та­вы­шын ишет­сен. Кой­ма ышы­гын­да көл-туф­рак­та ко­е­нып яту­чы та­вык­лар гы­на: " Бу нин­ди әтәч, таң атып бет­кәч?" - ди­гән­дәй га­җәп­лә­неп, кыт­кыл­да­шып куй­ды­лар.

- Хо­дай ха­кы өчен, тү­мәм­не кал­дыр! Ис­тә­лек ул, яшь­ле­гем ис­тә­ле­ге...

Бу сүз­ләр­не әби ин­де пы­шыл­дап ди­яр­лек әйт­те, чөн­ки ту­зан туз­ды­ра-туз­ды­ра урам­ның те­ге очы­на җи­теп ки­лү­че җил­фер че­гән итә­ген тот­кар­лау­чы бул­ма­я­ча­гын ул аң­ла­ган иде. Үзе, үз кул­ла­ры бе­лән са­лып бир­де бит му­ен­са­сын. " Биг­рәк­ләр дә ма­тур, то­тып кы­на ка­рыйм­чы" - ди­гә­не­нә ышан­ды. Си­хер­лә­де, кү­зен бу­ды бу­гай, ка­ра­чу­тыр! Ма­һи­нур әби, утыр­ган бү­рә­нәм­нән ни­чек тор­ган­мын да, ни­чек­ләр өч-дүрт адым кит­кән­мен икән ди­гән кы­я­фәт бе­лән як-ягы­на ка­ран­га­лап, кап­ка тө­бе­нә ат­ла­ды.

Шул­чак­ны Шуш­ма­дан су ко­е­нып кай­тып ки­лү­че оны­гы Ра­ил кү­рен­де.

- Әби, әби, ни бул­ды? Ник ышык­та гы­на утыр­мый­сың? Ко­яш ба­бай ба­шы­ңа та­я­гы бе­лән су­га бит! - ди­де ул, ел­ма­еп, әби­се­нең үз сүз­лә­ре бе­лән.
- Ко­яш мәр­хә­мәт­ле ул, улым. Ба­ры­быз­ны да ир­кә­ли, җы­лы­та. Ә баш­ка та­як бе­лән ба­ры ке­ше­ләр ге­нә су­га ала, - дип җа­вап­ла­ды бү­ген Ма­һи­нур кар­чык һәм әк­рен ге­нә уры­ны­на ба­рып утыр­ды.
- Бар, улым, үгә кер. Чәй әле су­ын­ма­ган­дыр, кой­мак та. Тәм­ләп эч.
- Улым, те­ге ак ыш­каф­ның икен­че тарт­ма­сын­да­гы кән­фит­ләр ат­на буе си­не кө­теп ята­лар, ашап куй үз­лә­рен, бул­ма­са, - дип тә өс­тә­де.

Ма­лай шул ми­нут­та ук юк бул­ды.

- Бар, улым, бар. Ә ми­нем тү­мәм бе­лән хуш­ла­ша­сым ки­лә.

Ма­һи­нур әби, җы­ер­чык­лы би­те­нә ямь би­реп то­ру­чы, әле дә тө­сен җуй­ма­ган зәң­гәр күз­лә­рен ерак офык­ка тө­бә­де...

Че­гән ха­ты­ны ур­лап кит­кән әле­ге му­ен­са­ны бе­рен­че тап­кыр ку­лы­на ал­га­ны­на ни­чә ел икән ин­де? Йә Хо­да­ем, алт­мыш­тан ар­тык тү­гел­ме соң? Ә бит ба­ры­сы да ки­чә ге­нә ке­бек, ки­чә ге­нә...

Су­гыш чы­гу­ның икен­че елын­да ук авыл кыз­ла­ры­ның кай­сын-кая эш­кә оза­та баш­ла­ды­лар. Ма­һи­нур­га да чи­рат җит­те: аны, дус­кы­най­ла­ры Нә­фи­сә һәм Гөл­җи­һан бе­лән, Ярос­лау­га торф чы­га­рыр­га җи­бәр­де­ләр. Бил­ге­ле ин­де, ун­җи­де-ун­си­гез яшь­лек, урыс­ча бер кә­ли­мә сүз бел­мә­гән та­тар кыз­ла­ры­на чит җир­ләр­дә җи­ңел бул­ма­ды. Аяк­тан егар­лык авыр эш өс­те­нә, ки­яр­гә рәт­ле ки­ем, туй­ган­чы ашар­га ри­зык юк. Тик Ма­һи­нур әти-әни­се­нә яз­ган хат­ла­рын­да бер ге­нә дә зар­ла­нып ка­ра­ма­ды. Түз­де, ил бе­лән бит, су­гыш... Ә ме­нә са­гы­ну­ын, ни­чек ке­нә яше­рер­гә ты­рыш­ма­сын, яше­реп ка­ла ал­ма­ды. Бу хис кыз яз­ган хат­лар­ның һәр сү­зен­дә, һәр хә­ре­фен­дә, һәр нок­та­сын­да яры­лып ята иде:

...Авы­лы­ма алып кай­тыр юл
Юл­лар­ның юлы­дыр ул.
Һәр чо­кы­ры мөл­де­рә­мә
Са­гы­ну ту­лы­дыр ул...

Күп­ме ши­гырь, күп­ме җыр чы­гар­ды Ма­һи­нур ул чак­лар­да, күп­ме күз яше түк­те. Ә әти­се Нә­гыйм карт ба­ла­сы­ның ач­лы-тук­лы яшәп, көч­кә җан ас­ра­вын бик ях­шы бел­гән бу­лып чык­ты. Көн­нәр­дән-бер көн­не кыз­га авыл­дан мең сум ак­ча ки­леп төш­те. Ул мең сум­га аңар­дан да күб­рәк авыл­даш кыз­ла­ры ки­нән­де бу­гай.

Нә­фи­сә­нең:

- И-и, Ма­һи­нур дус­тым, яши­без икән бо­лай бул­гач! Бер ат­на бул­са да туй­ган­чы ашый­быз икән, - дип би­еп әй­лән­гә­не әле дә бул­са күз ал­дын­да.

Ял кө­нен тү­зем­сез­лек бе­лән кө­теп ал­ган кыз­лар, ни­һа­ять Ярос­лау ба­за­рын­да йө­ри­ләр. И мон­да­гы ке­ше, и мон­да­гы та­выш, га­лә­мәт! Ки­нәт кау­шау­ла­ры йөз­лә­ре­нә чык­кан мө­сел­ман кыз­ла­ры­ның юлын кап-ка­ра чәч­ле, янып тор­ган ка­ра күз­ле бер яшь мар­җа ха­ты­ны бүл­де. Һәм ул:

- Де­вуш­ки-кра­са­ви­цы! Ку­пи­те у ме­ня бу­сы! Ог­нен­но-крас­ные! Не по­жа­ле­е­те! - дип мак­тый-мак­тый бер му­ен­са күр­сә­тә баш­ла­ды.

Шул миз­гел­дә үк Ма­һи­нур­ның күз­лә­ре фи­рү­зә таш­тай бал­кып кит­те­ләр, ал­су йө­зе­нә сок­ла­ну­лы ел­маю кун­ды.

- Кыз­лар, ка­ра­гыз әле нин­ди ма­тур тү­мә! Авыл­да бер­кем­дә дә мон­дый тү­мә юк бит. Әл­лә алыйм­мы икән?

Нә­фи­сә бе­лән Гөл­җи­һан ни дип әй­тер­гә дә бел­ми ап­ты­рап кал­ды­лар. Бо­лай да ара­ла­рын­да иң чи­бә­ре, иң сы­луы бул­ган Ма­һи­нур­ның ма­тур ки­е­нер­гә, авыл­да бер бу­лып йө­рер­гә ярат­ка­нын бел­гән кыз­лар кү­ңел­лә­рен­нән тәм­ле ри­зык ту­лы өс­тәл бе­лән хуш­ла­ша­лар иде ин­де.

- Па­чум? - дип со­ра­ды кыз.
- Тыс­ча.

Күз ачып йом­ган­чы Ма­һи­нур­ның ак­ча­сы мар­җа ку­лы­на, ә янып тор­ган гра­нат му­ен­са кыз­ның ак­кош му­е­ны­на күч­те...

Ур­ман аша өч чак­рым­лап бу­лыр, кай­тыр юл­га чык­ты­лар. Баш­та дәш­ми­чә, моң­су­рак ат­ла­ган кыз­лар, бе­раз­дан ашау-эчү ту­рын­да да, су­гыш ту­рын­да да, хәт­та ту­ган авыл­ла­ры ту­рын­да да уй­ла­мый­лар иде ке­бек. Бер­ни­чә сә­гать­кә ге­нә бул­са да бө­тен дөнь­я­ла­рын оныт­ты­ру­чы нәкъ ме­нә Ма­һи­нур са­тып ал­ган му­ен­са бул­ды. И аның ма­тур­лык­ла­ры! Ахи­рәт­ләр­нең әле бер­се, әле икен­че­се му­ен­са­ны кул­ла­ры­на ал­ды­лар: төй­мә­лә­рен са­на­ды­лар, му­ен­на­ры­на ки­де­ләр, чәч­лә­ре­нә тас­ма-чул­пы итеп үреп кө­яз­лән­де­ләр... Ки­нәт Ма­һи­нур, бар­ган җи­рен­нән тук­тап, му­ен­са­ны Нә­фи­сә ку­лын­нан эләк­тер­де дә юл­дан чит­тә­рәк үсеп уты­ру­чы яшь на­рат­ка та­ба йө­ге­реп кит­те. Ан­нан, аяк оч­ла­ры­на ба­сып, аны агач­ның иң яшел, иң нә­фис бо­та­гы­на элеп куй­ды. Кыз­лар на­рат ягы­на ка­рап тел­сез кал­ды­лар: ко­яш­та төй­мә­ләр әки­ят­тә­ге ут чә­чәк­лә­ре ке­бек то­таш ал нур си­беп бал­кый­лар иде. Бә­хет­ле кыз му­ен­са­сын то­тып әле ми­ләш­кә, әле ка­ен­га, әле ка­бат на­рат­ка йө­гер­де. Гү­зәл бөр­тек­ләр һәр­бер агач­ка ае­ры ямь би­реп җе­мел­дәш­те­ләр. Кыз­лар тук­тау­сыз сок­лан­ды, йөз­лә­рен­нән ел­маю кит­мә­де. Бү­ген Ярос­лау шә­һә­ре чи­тен­дә­ге ят ка­ра ур­ман эчен­нән ат­лау­чы өч та­тар кы­зы­ның кү­ңе­лен­дә дә бәй­рәм иде - яшь­лек бәй­рә­ме, ма­тур­лык бәй­рә­ме. Уй­ла­ры шул ту­ры­га җит­кәч, Ма­һи­нур кар­чык­ның йө­зе­нә сер­ле ел­маю ят­ты...

Торф эш­лә­ре тә­мам­лан­гач, кыз­лар ту­ган як­ла­ры­на юл тот­ты­лар. Ма­һи­нур по­езд­да ук му­ен­са­сы­ның төй­мә­лә­рен ти­гез итеп бү­леп, ае­ры җеп­ләр­гә тез­де. Бер­се - ярат­кан сең­ле­се Мәрь­ям­гә бу­лыр. Әти­се хат­та яз­ган­ча, ул хә­зер Сверд­лау шә­һә­рен­дә "во­ен­ный" за­вод­та эш­ли. Исән ге­нә бул­сын, бер кү­ре­шер­ләр әле. Ниш­ли­сең, ва­кы­ты шун­дый...

Кош­тай очып кайт­кан кыз­ла­рын Ма­һи­нур­ның га­зиз­лә­ре кай­гы­лы күз яшь­лә­ре бе­лән кар­шы ал­ды. Сә­бә­бе - сең­ле­се Мәрь­ям, са­гы­ну­ы­на тү­зә ал­мый­ча, ерак Урал­дан бе­рү­зе ка­чып кайт­кан бу­лып чык­ты. Хә­зер ун­җи­де яшь­лек "ди­зер­тир"­ны яше­реп ас­рый­лар икән. Көн са­ен ди­яр­лек өй­лә­ре­нә тен­тү бе­лән ки­лә­ләр, со­рау алып карт бе­лән кар­чык­ны ап­ты­ра­тып бе­тер­гән­нәр. Ә Мәрь­ям әрә­мә­дә әти­се ясап бир­гән ку­ыш­та көн кү­рә ди.

Шул көн­не үк эң­гер-мең­гер җит­кән­не тү­зем­сез­лек бе­лән кө­теп ал­ган Ма­һи­нур, олы апа­сы­на ия­реп, "кайт­ма­ган бо­зау­ла­рын эз­ләр­гә" тал­лык­ка төш­те.

Ме­нә алар­ның:

- Йол­дыз, Йол­дыз, син кай­да? Нин­ди өй­гә юл­ны бел­ми тор­ган мал бул­ды соң бу? - ди­гән сүз­лә­рен ише­теп, пе­чән ки­бә­не ар­тын­нан Мәрь­ям кү­рен­де. Ту­ган­нар­ның өче­се дә күз яшь­лә­рен тый­ма­ды... Ела­шып ары­гач, Ма­һи­нур сең­ле­се­нә бү­ләк му­ен­са­ны бир­де. И сө­е­нү­ен күр­сә­гез ба­ла­кай­ның! Шу­лай итеп, му­ен­са та­гын бер бо­ек кү­ңел­гә юа­ныч, шат­лык бул­ды. Икен­че төн­не Мәрь­ям­не күр­ше чу­аш авы­лы­на, әти­лә­ре­нең якын "тус­ты" Сер­гей дә­дәй­ләр­гә ил­теп куй­ды­лар һәм ул алар­да су­гыш бет­кән­че яшә­де.

Бү­ген­ге­дәй хә­те­рен­дә, су­гыш тә­мам­ла­нып, кө­тел­гән ам­нис­тия чык­кач, ат җи­геп сең­ле­сен өй­гә алып кайт­ты­лар. Кайт­кан сә­гать­тә үк Мәрь­ям үзе тек­кән иң ма­тур күл­мәк­не ки­еп, яңа яу­лык ябып, апа­сы бир­гән му­ен­са­ны да күл­мә­ге өс­те­нә чы­га­рып ку­яр­га оныт­мый­ча, кө­ян­тә-чи­ләк­лә­рен асып киз­ләү­гә су­га кит­те. Аңар­дан да бә­хет­ле­рәк ке­ше бул­ды­мы икән бу ми­нут­лар­да?..

Әй, бу го­мер ди­гән­нә­ре... Биг­рәк­ләр дә тиз үт­те шул. Бү­ген ме­нә апа­сы да, сең­ле­се Мәрь­ям дә, ахи­рәт­лә­ре­нең дә кү­бе­се сал­кын җир ку­е­нын­да ята. Ма­һи­нур­га да ...

- Әби, әби! Бу нин­ди курт­ка? Үзе өр-яңа.

Ма­һи­нур кар­чык­ны оны­гы­ның та­вы­шы уя­тып җи­бәр­гән­дәй бул­ды. Әйе шул, че­гән ха­ты­ны му­ен­са өчен дип, бү­рә­нә өс­те­нә ни­дер таш­лап кал­дыр­ган иде. Курт­ка бул­ган икән.

- Әби, әти­гә чап-чак бу­лыр бу, әйе­мә?
- Әйе, ба­лам, әти­е­ңә бу­лыр.
- Әби, күр ни­чек ялык-йо­лык ки­лә! Әл­лә чын "ко­жа" ин­де?
- Юк, улым, чын күн тү­гел­дер, дер­ман­тин гы­на­дыр. Ме­нә ми­нем тү­мәм чын асыл­таш иде. Әрәм бул­ды. Ярый, хә­ер­ле бул­сын...
- Әй­дә, ба­лам, чәй яңар­тыйк. Тиз­дән әти­ең бе­лән әни­ең дә эш­тән кай­тыр­лар.

Ма­һи­нур кар­чык курт­ка кү­тәр­гән оны­гы ар­тын­нан өй­гә ат­ла­ды.

Сирень ЯКУПОВ

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 02 Мая, 2007 г. - 00:41



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Солдатларны күрмәгән
Һава десанты гаскәрләрендә хезмәт итеп кайткан әзмәвердәй егет янына күрше малае йөгереп керә.
— Алмаз абый, Алмаз абый, син армиядә булдыңмыни ул?
— әйе, — дигән була дембель, зәңгәр беретын төзәткәләп, күкрәген киерә төшеп.
Күзләрен челт-челт йомып бераз карап торгач, теге күрше малае тагын сорый:
— ә солдатларны күрдеңме соң?

Сөйләшү
Хатыны телефоннан иренә шылтырата:
— Безгә синең белән бик җитди сөйләшергә кирәк.
Ире:
— Ярый, җаным. Син башлый тор, мин хәзер кайтып җитәрмен.

Положенный ял
Алты ай хезмәт иткән яшь солдат капитанга килгән:
— Иптәш капитан, мин положенный җәйге ялымны алу өчен рапорт язып китергән идем.

Ишетмәгән шул
Кичен әби белән бабай чөкердәшеп чәй эчеп утыра, имеш. Радиодан татарча җырлар тапшыралар. Фән Вәлиәхмәтов җырлый башлагач, әби:
— И, яратам, шуның җырлавын. Сиңа ошыймы, карт? — дип сорый, ди. Карты эндәшми. Бераз торгач, ишек алдында нидер шакылдаган кебек була.
әби: — Ишекне бикләдеңме син, карт? Бабай, ниһаять, телгә килә:
— Ишетмәдем шул, карчык.

Төштә күргәч бер чибәрне
Төн. БДАУның тулай торагы. Егетләр бүлмәсе. Мыш-мыш килеп егетләр йоклый. Кинәт Ринат шап итеп идәнгә егылып төшә. Бүлмәдәше Азатны уята. Кире менеп ята. Бераз торгач, тагын егылып төшә. Тагын менеп ята.
Иртән торгач, көлә-көлә төшен сөйли теге:
— Имеш, тулай торак алдындагы текә машинага чыгып утырам икән. Универ каршына барып туктыйм. ә анда... чибәр бер кыз елмаеп тора. Шуның янына чыгам дип, машина ишеген ачуым була — караваттан егылып төшәм.
Кире менеп ятам да, төш күрә башлыйм.
Имеш, тулай торак алдындагы текә машинага чыгып утырам. Универ каршына барып туктыйм. Чибәр кыз янына чыгам дип ишекне ачам — караваттан егылып төшәм.
Кире менеп ятам да, төш күрәм.
Имеш, тулай торак алдындагы текә машинага чыгып утырам. Универ каршына барып туктыйм. Теге елмаеп торган кыз янына чыгам дип ишеккә үреләм... Шулвакыт универдан Азат (бүлмәдәше) килеп чыга да җикереп җибәрә:
— Ринат, чыкма инде шул машинаңнан! Тагын караватыңнан егылып төшәсең бит!

Эчеп йөреп үленгән
Бер ир бераз «кырын салып», алпан-тилпән атлый-атлый өенә кайтып бара икән. Исерек исерек инде, үз өен күршесенеке белән бутаган. ә тегендә күрше хатыны базга төшкән булган. әлеге ир дә өйгә килеп тә кергән, дөбер-шатыр базга егылып та төшкән. Дөм караңгы. Берзаман күз алдында томан эчендәге сыман озын ап-ак күлмәк кигән хатын-кыз сыны пәйда булган. Иштем ишәк чумарын, теге дөньяга киткәнмен дип уйлаган исерек. Тик үзенең бер генә дә тәмугка эләгәсе килми икән. Хәзер миннән сорау алачаклар, дөресен сөйләсәм, бәлки, оҗмахка җибәрерләр дип, тезләнгән дә: «Прости, прости, фәрештә, эчеп йөреп үленгән», — дип тезеп киткән теге.

«Суытма, балам»
Бер бәләкәй малайны якында гына ялгыз яшәүче карчыкны мунчага дәшәргә җибәргәннәр. Барса— ишектә йозак тора икән.
— әбиең әхәтләргә мунчага китте, — дигән күршеләр. Малай әхәтләргә барган да мунча ишеген шакый, ди.
— Хөббениса әби, әни мунчага чакырды. Тиз бул, суына.
әби эчтән кычкыра икән:
— Суытма балам, суытма. Хәзер чабынып кына төшәм дә барырмын.
* * *
әби белән бабай елый-елый улларын армиягә озаталар икән. Тиле-милерәк күршеләре тегеләрне юата, ди:
— Кайгырмагыз, ике елдан кайтыр, Аллаһы боерса.
Бераздан әби белән бабайның кызлары кияүгә чыккан. Тагын елашалар икән. Тагын күршеләре юатмак булып эскәмиягә килеп утырган:
— Кайгырмагыз, озак тормас, хәзер әйләнеп кайтыр, Аллаһы боерса.

Җиңгән үзенчә
Безнең авылда Шакир исемле бабай бар иде. Бер көн шул күршесе белән телгә килгән. Ярышып-ярышып та, җиңә алмагач:
— Энем, минем белән ниспур. Мин кәк никәк ике тапкыр шәһәрдә булган кеше, — дип әйтеп салган.

Локман булмаган
Минем әти эчми, тартмый торган дини кеше иде. 85 яшенә кадәр яшәде.
Шулай исән чагында авылның икенче очыннан бер әби ашка чакырырга килгән үзен.
— Локманны да чакырдыңмы? — дип сораган әти. (Анысы да бик дини кеше).
әби:
— Локман өйдә юк шул, Локман булса, син ния кирәк инде, — дип әйтеп ташлаган. әти ашка барып, аять укып кайткан-кайтуын. Тик әбинең сүзләрен сөйләп табындагыларны көлдергән.
Хәзер авылда җае чыккан саен: «Локман юк шул, ул булса, син ния кирәк инде», диләр..

Икәү булганнар
Взвод командиры солдатларга:
— Өйләнгәннәр уң якка, өйләнмәгәннәр сул якка тезелегез! — дип боерык биргәч, бер солдат әле уңга, әле сулга йөгерә икән.
— Син нигә һаман стройда түгел? — дип сорый командир.
— Мин 10 мәртәбә өйләнгән, 9 мәртәбә аерылган идем, кая басарга белмим, — дип җавап бирә тегесе.
— Алайса минем артка бас тизрәк!

үзең генә кер
Сугыш вакытында задание үтәп кайтучы солдат җиңелчә яралы ефрейторны җитәкләп, авылга килеп керә. Бер өйнең ишеген кагып:
— Ефрейтор белән икебезне куна кертегез, зинһар, — ди.
Өй хуҗасы карчык кеше:
— Ефрейторыңны шунда коймага бәйлә дә, үзең өйгә кер! — дип җавап бирә.

Солдат хаты
Яшь вакытлар, егетемне армиягә озатып, өзелеп хат көтәм. Беренче хаты килде. Җавап хаты яздым. Күп тә үтмәде, икенчесе килде. Фотосын салган — күзне алалмыйм. Хатка чират җитте. Укып карасам!.. Хат бөтенләй чит күрше кызга булып чыкты. Ачу килде бит инде, җавап язу кайгысы калмады. Күпмедер вакыттан теге кыз белән очраштык. «Сиңа Ринаттан хат килде, миндә, фотосы да бар», — ди. «әйе, миңа да килде, — дим, — сиңа язганы, фотосын сиңа да җибәргән». Аңлаштык. Егетебез икебез белән дә хат алышкан, ялгыш хатларны бутап салган булып чыкты. әйдә без дә кызык итик, дидек тә, икебез дә чит егет исеменә бик матур сөю сүзләре белән хат язып, Ринатка җибәрдек. Шулай үчен алдык..

***
Салым инспекторы «яңа татар»га:
— Галәмәт зур вилланы, биш «Мерседес» һәм шәһәр үзәгендәге алты фатирны үзегезнең хәләл акчагызга сатып алдым, дип раслыйсыз инде?
— ә сез нинди акчага дип уйлыйсыз?
— Халык акчасына алынган дип уйлыйм мин!
— Китчәле! Халыкта шундый акчаның булганын күргәнегез бармы?

***
«Яңа татар» алтын балык каптырган да:
— Сиңа ни кирәк, алтын балыккаем? — дип сорый икән. — Курыкма, әйт, теләгеңне үтим.

***
— Кадерлем Мөхлисә! Сине туган көнең белән чын күңелдән котлыйм!
— Рәхмәт, рәхмәт, хөрмәтлем! Синнән башка бер эте дә котламады бит әле мине.

***
Бер карт табибка барып: ашый алмыйм, ашасым килми интегәм, — ди. Табиб дару алырга рецепт язып бирә.
— Шуны эчсәң, аппетитың килер, — ди. Икенче көнне карт тагын килә.
— Даруны эчтем дә, көн буе тәрәзәдән карап көттем. Аппетит барыбер килмәде, — дигән.

Пингвиннан сора...
Бер авыл агае кирпеч заводына кирпеч алырга дип килгән. Тик директорның исемен белми икән. Эшчеләрдән сораган. ә тегеләре шаяртырга уйлаган күрәсең. Исеме урынына директорның кушаматын әйткәннәр «Пингвин Галиеч инде ул» дигәннәр.
Агай аны-моны уйлап тормаган, кабинетка керә керешли:
— Хөрмәтле Пингвин Галиевич, бер мең кирпич кирәк иде бит әле, — дигән.
Директор күзен акайтып кына караган да: «Бар, пингвиннан сора» дип чыгарып җибәргән..

Чын мулла
Бер кыз авылына, әти-әниләренә кунакка кайтып килгән дә бүлмәдәшләренә сөйли икән.
— Теге атнада әни күрше әбиләргә Коръән ашына кергән. Бездә хәзер яңа мулла икән, 26 яшьлек кенә. Элек шаляй-валяй гына йөргән егет, чын мулла кебек, ди. Барысын да белә, өйрәтә, шундый бирелеп китеп ашый, ди..

Арыган
Оныгым Лилиянең бәләкәй чагы. Теле яңа ачылган. Ниндидер ярамаган эш эшләгән. Мин әрләдем дә, туктадым. Лилия сүз эндәшми карап торды-торды да: «Нигә әрләмисең, әрләшкечең арыдымыни?» — диде.

«Чудо-юдо»Лилия әнисенә әкият укырга кушып, янына килеп утырды. Ул вакытларда татар, башкорт телендә балалар өчен китаплар чыкмый иде, гел рус телендә. Кызым әкиятне укып татарчага тәрҗемә итми. «Чудо-юдо»ны Лилия: «Нәрсә була соң?» — дип сорый. Кызым аңлатырга тырыша:
— Чудо-юдо — ул күз күрмәгән, колак ишетмәгән әйбер була. — Лилия карап торды да:
— Бәй, ул нәнәй буламыни инде?—ди. — Аның күзе күрми, колагы ишетми бит.

Көя күбәләге
Көя күбәләге Фәрит үзенә тия дип курыккач, мин: «Ул кешегә тими, йонга гына тия. Йонны ашый», — дидем.
Оныгым бераз уйнагач, картәтисе янына килде дә карап тора.
— Картәти, синең чәчләреңне көя күбәләге ашадымы әллә, — ди.

Микроб
Бәләкәй Нәфискә әнисе иртән салат ашаткан. Уйнап, арып, ачыгып кайткач, малай: «әни тагын салат бир әле. Микробын күбрәк итеп сал», — дип сорый, ди. Ул укроплы салат икән.

http://www.omet-ufa.ru/layka.html

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
Abystay
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 00:39



Зарегистрирован: 05 Мая, 2007
Сообщений: 540

Ринатишка, дускаем, мина сценарий "Беренче театр" бик кирэк, фильмны мина алып китерделэр, э хэзер безнен татарлар монда уйлылар бу пьесаны куярга. Синдэ бармы?
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 10:39



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Табырга тырышырбыз. Интернетта юк.

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:00



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Кисекбаш
Кисекбаш китабы* (ХIV-ХV йөзләр)

Гали батырның Дию белән сугышуы

...Ул Дию уйганды та түрт яру бакар,
Күб сүз сүзләр, агзындин утлар сачар:

"Синме килдең, йа Гали дошманымыз,
Синен илендин чынармы җанымыз?

Синме кистең барча диюләр башыны,
Синме түктең монча диюләр каныны?

Халә мән барам, – тиде, – анда сиңа,
Сине монда кем биреб изде миңа?"

Гали әйтер: "Хак биреб из(е)де мине
Парә-парә кыларым бу дәм сине".

Ул Дию әйтер: "Бу сәгать сине йийам,
Дөньяда бер мөселманны куймайам.

Ни сине куйам, ни худ пәйгамбәри,
Йакайын Мәккә, Мәдинә шәһрени.

Ни дошманны куйам, ни газыйңызны,
Бу җиһанда куймайын береңезне".

Әйлә, тиде, йөреде тәкъдир белә,
Мең батман гөрзисе бар үзе белә.

Алды гөрзи, хәмлә кылды Галигә,
Гали тәкый калкан алды илингә.

Әйлә орды Дию Галигә герзини,
Кем Гали батды йиргә тезе тиңи.

Тетрәмәде Галинең улдәм иле,
Һич тәгаййер булмады ул шаһ вәли.

Сәчрәде менде ул дәм таш өстенә,
Шөкер кылды, сәҗдә итте дустына.

Ул Дию әйтер: "Үлмәдеңме, йа Гали,
Куһи Каф ирсәң парә кылам сине!"

Өч хәмлә кылды Галигә, үлмәде,
Казгырыб нә итмешен һәм белмәде.

Чөнки нәүбәт Галигә тикде әйрә,
Гали орды илине зөлфәкарә.

Гали әйтер: "Йа мәлгунь, бармак күтәр,
Тәңренең берлегенә икърар китәр".

Ул Дию әйтер: "Мең яшәдем тоймадым,
Кичде гомрем, дин казгусын йиймадым.

Үләр ирсәм тәкый һәргиз димәйен,
Зирә үлсәм, дин казгусын йиймаен".

Чөн ишетте бу сүзне Диюдин Гали,
Менде ташның өстенә ул дәм вәли.

Чалды андин Зөлфәкарны башына,
Кичте китде ирде аның җанына.

Чөнки үлтерде пәри диюне Гали,
Тәңре арсланыдыр ул шаһ вәли.

Ул сарайның ишекене ачтылар,
Галинең өстенә диюләр төштеләр.

Гали орды үзен ул дәм диюләргә,
Чалдыгынча кырар ирде ул йирә.

Гали диюләр башыны кисәр ирде,
Диюләрнең йөзенә ул басар ирде.

Өч йөз диюне үлтерде ул көн Гали,
Тәңре арсланыдыр ул шаһ вәли.

Чөнки бу эшне Галидин күрделәр,
Тәкый анда тормадылар китделәр.

Чөнки бакты Гали: диюләр күрмәде,
Барча диюләр ул арада тормады.

Килде биш йөз мөселман, чиште илен,
Барчасына өләште диюләр малын...

Тәрҗемәсе**:

...Ул Дию уянып, дүрт якка багар,
Күп сүз сөйләр, аузыннан утлар сачәр:

"Синме килдең, йа Гали, дошманыбыз,
Синең кулыңнан чыгармы җаныбыз?

Синме кистең барча диюләр башын,
Синме түктең монча диюләр канын?

Ярый, мин барам, – диде, – анда сиңа,
Сине монда кем җибәрде соң миңа?"

Гали әйтер: "Хак юнәлтте монда мине,
Парә-парә кылырмын бу дәм (хәзер. – X. М.) сине!"

Ул Дию әйтер: "Бу сәгате сине йийам,
Дөньяда бер мөселманны да куймам.

Ни сине куям, ни пәйгамбәрең,
Егармын Мәккә, Мәдинә шәһәрен.

Ни дошманны куям, ни газизне, –
Бу җиһанда куймамын берегезне!"

Шулай диде, йөреде тәкъдир белән,
Мең батман гөрзие бар үзе белән.

Алды гөрзи, һөҗүм кылды Галигә,
Гали тагы калкан алды кулына.

Шундый орды Дию Галигә гөрзиен-
Кем Гали батты җиргә тезе тиңен.

Тетрәми ул дәм (чак.-Х М.) Галинең кулы,
Һич үзгәрмәс, курыкмас ул шаһ вәли1.

Сикерде, менде ул дәм таш өстенә,
Шөкер кылды, сәҗдә итте дустына.

Ул Дию әйтер: "Үлмәдеңме: йа Гали?
Каф тавы булсаң, парә кылам сине!"

Өч һөҗүм кылды Галигә, үлмәде,
Кайгырып, ни итәсен һәм белмәде.

Аннан нәүбәт Галигә җитте янә,
Гали алды Зөлфәкарын (кылычын. – X. М.) кулына.

Гали әйтер: "Йа мәлгунь, бармак күтәр2,
Тәңренең берлегенә икърар китер?"

Ул Дию әйтер: "Мең яшәдем, тоймадым,
Кичте гомрем, дин кайгысын йиймадым.

Үләр исәм, тагын һич тә димәмен,
Әгәр үлсәм, дин кайгысын йиймамын".

Ишеткәчтен бу сүзне Диюдән Гали,
Менде ташның өстенә ул дәм вәли.

Чалды аннан башына Зөлфәкарын,
Чалды, кисте, алды Диюнең җанын.

Шулай үтерде пәри диюне Гали,
Тәңре арысланыдыр ул шаһ вәли.

Ул сарайның ишекләрен ачтылар,
Галинең өстенә диюләр төштеләр.

Гали орды үзен ул дәм диюләргә,
Чалгач тагын карар иде ул җиргә3.

Гали диюләрнең башын кисәр иде,
Диюләрнең йөзенә ул басар иде.

Өч йөз диюне үтерде ул көн Гали,
Тәңре арысланыдыр ул шаһ вәли.

Шулай, бу эшне Галидән күрделәр,
Тагы анда тормадылар, киттеләр.

Аннан бакты Гали: диюләр күрмәде,
Барча диюләр ул арада тормады.

Биш йөз мөселманның чиште кулларын,
Барчасына өләште диюләр малын...

* Ахметгалеева Я. С. Исследование тюркоязычного памятника "Кисекбаш китабы" – М.: Наука, 1979. – С. 131 – 133.
** Нәҗип Исмәгыйль тәрҗемәсендә // Ватаным Татарстан. – 1992. – 19, 26 июль.
1 Шаһ вәли (шаһе вәли) – яклаучы шаһ.
2 Бармак күтәр – монда: Аллага иман китер.
3 Бу юлны болай дип тәрҗемә итәргә дә мөмкин: "Һәрбер чалганын (тураганын) җиргә кырып салыр иде" (X. М.).






өскә

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:05



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Мулла белән абыстай

Тотынышып кулың кулга,
Үзең кергән сары тунга,
Кая киттең болай, хәзрәт,
Абыстайны салып уңга?

Үзең түргә утыргансың,
Авызыңны тутыргансың,
Төгәл кәефне коргансың,
Абыстай утырып уңга.

Синең өчен тавык чалган,
Суган, балтырганын салган,
Син әйткәч, чакырып алган,
Егермесен сатып унга.

Качырма син бу форсатны,
Чәеңә сал бавырсакны,
Тутыр бик яхшы корсакны,
Икенче калмасын соңга.

Сиңа атап тавык суйгач,
Ашап-эчеп тамак туйгач,
Кесәгә ун тиен куйгач,
Чәй эчеп төн буе кунма.

Ләкин, мулла, онытма син,
Бу ашларга кызыкма син,
Ки алдыңа сызыкла син,
Мужиклар да бизәр соңра.

Савыт-саба ышылдамас,
Бу кыймаклар чыжылдамас,
Дәхи хәлвә хышылдамас,
Ки, акча юк, ди-ди, онга.

Абыстай да сөйми башлар,
Катаңны өстеңә ташлар,
Чытык йөзләр, түбән кашлар,
Чакырмыйлар нигә шунда?

Торып иртә битең югач,
Ашык-пошык намаз кылгач,
Берәр ашка баруны син
Үзеңә зур бәхет сандың1.

Абыстай берлә икәүләп,
Мужикның сыртын игәүләп,
Тавык, күркә, казын ашап,
Ки кайтып йокыга талдың.

Тавык төштә тары күрә,
Синең дә ашларың керә,
Йокыңда сөйлисең нигә:
– "Абыйстай, чык, кеше керә!"

Чакыручы түгел икән,
Бу бары төш кенә икән,
Күп ашап, саташып шулай
Төшеңдә сөйлисең икән...

* * *

Катаң бозга катып беткән,
Ки чаңгыдай шуып киткән,
Абыстайны да син сөйрәп,
Кай арада барып җиткән?!

* * *

Агайга син сада салдың2:
– Өйдәме?-дип хәбәр алдың.
Икәү бергә йөреп ашка,
Гомергә көлкегә калдың.

Онытмам сез наданнарны!

Бу илләрдә3 торып калсам,
Ярамас кызга күз салсам,
Атамның каргышын алсам...
Качыйм тизрәк бу илләрдән!

Арысландай егет иргә,
Батып бетсә дә кан-тиргә,
Чит илләргә, ерак җиргә
Качу әүла4 бу илләрдән.

Сөеп бу илгә килсәм дә,
Ки юрга кеби йилсәм дә...
Бөтен вөҗүдем5, ил, сәндә,
Нигә тиз мине ятсындың?

Туган илем ерак калды,
Җәяү йөреп сыйрак талды,
Тагы бигрәк йөрәк янды...
Әзәлдәген6 ник азсындың?

Бу илнең һич чиге юктыр,
Биниһая7 адәм чуктыр8,
Бере ач юк-бары туктыр...
Нигә соң миңа тарсындың?

Тарсынма бер дә, китәрмен:
Җен, Иблистән дә битәрмен,
Үз белгәнемне итәрмен,
Ки әгъля-гаршә9 ашкындым!

Миңа бердер кая булсам,
Баг алмадай пешеп тулсам,
Ки соңрадин шиңеп сулсам...
Шуныңчөн сәңа гарьсендем.

Кусагыз да, һич уфтанмам,
Язуымнан да тукталмам,
Котылмассыз барыбер сез,
Әле болай гына калмам!

Төреп чалма-чапаннарны,
Йөресәм кыр-япаннарны,
Онытмам сез наданнарны,
Элеп салмыйча һич калмам!

Сәхипҗамалга
(поэмадан өзекләр)

I
Сәңа, җаным, дога иттем,
Дога илә сәлам әйтдем,
Сәламнәрнең соңы, җанкәм,
Язып гозре кәлам иттем10.
Сәхипҗамал, чибәрем лә,
И матурым, сөярем лә,
И белмәдем нидәрем лә,
Сагышыңны мөдам иттем11.
Сөеп, күңлем дә бизә алмай,
Гыйшкың берлә түзә алмай,
Өмидемне өзә алмай,
Ике-өч ел чыдам иттем.
Болай торганча тик качып,
Күренгел бер күңел ачып,
Агыздин энҗеләр сачып,
Сөйләш дәю бәян иттем.
Гүзәл сән алтын алмадый,
Җәмалең12 күңлем алдадый,
Түзәр хәлем дә калмадый,
Алай да күп чыдам иттем.

II

Гүзәлсән бик – Парауда13 бер,
Күңелләргә ярауда бер,
Матурсән – күз карауда бер,
Дәхи сөйләргә телләрдә
Ирәм багындамы14 үстең? –
Йөрәгем бәгърене кистең,
Сәба йиле15 кеби истең
Ки сахраларда, чүлләрдә!
Мәхәббәтең лә дәрдеңдин,
Сәнеңчөн, сәнең артыңдин
Парау иленә бардым мин,
Елап-сыктап сәбилләрдә16
Нәсыйхәтдер сүзем, уйла:
Җәмалең кадрене җуйма,
Надан иргә барып, койма
Газиз гомреңне йилләрдә.

III

Килә белмәсәң, и җанкем,
Бәнем дик мелла гашыйкка,
Барырсың юмаган
Надан бер кара мажикка.
Намаздан каты бизгәне,
Эшендин белмәс үзгәне,
Иман дәюб дә сүзләми –
Тоташлай бара языкка...
Эш эшләп унике аең,
Гомер буең, кышын-җәен,
Сызып бетеп йөрәк маең,
Каның да калмый кашыкка.
Кыекча башыңа чырнап,
Урырсың лабаса ерлап,
Кулың, битең камыл тырнап,
Юлыгып билчән ашлыкка...

* * *

Мажик ир булса юлдашың,
Күзеңдин китмәгәй яшең,
Гакыл йитмәй, азат башың
Үзең салдың ла коллыкка!
Гүяки бер бояр колы,
Боярның әмре аркылы,
Эш эшләп, кабарып кулы,
Саладыр акча оброкка...
Бу хәл илә гомер буйлай,
Кулыңдин эшләри куймай,
Йөрерсең, тамагың туймай,
Ки бәгъзе чакта ачлыкка.
Борынгылар шулай димеш:
Балыкчының асты юеш,
Тамагы ач булыр, имеш,
Тоташ йөрсә дә балыкка.

* * *

... белән сабан сөреп,
Тузан-туфрак үзә йөреп,
Каралубән килер кереп...
Изеп, атына болгатып,
Арыдым, дип, тиз үк ятып,
Оеса, булмас уйгатып,
Башын бер куйса ястыкка.
"Сукаладым, парладым", дир,
"Уалдым", дир, "арыдым", дир,
"Каты йиргә тарыдым", дир, –
"Сарутка", йә "тамырлыкка".
Көне-төне кулың эштә,
Үзең зур, каты тел-тештә,
Рәхәт күрәлми бер төштә
Тыныч йокларга тансыкка...

V

Парау илендә төш күрдем,
Ки бер кош тоттым, ук аттым,-
Парау илендә бер матур
Өчен уйкумны югалттым.
Ничә кемсә, ничәләрдә,
Ашыйлар да, эчәләр дә;
Ки бән шул көн-кичәләрдә
Аш үтмичә, елап яттым.
Сезә булдым барыр кеби,
Сәңа юлда тарыр17 кеби,
Сөеп-кочып арыр кеби, –
Хыял дәрьясына баттым...

VIII

Әгәр дә меллага барсаң,
Сәнең урның булыр түрдә,
Күреп дөньяда күп файда, –
Кыямәттә ки һәм гүрдә.
Торып яхшы гүрничәдә18,
Тәмам гомрең буенча да
Сөешмәктә, уенчада,
Пошына белмәссең бер дә.
Кичә-көндез бизәнмәктә,
Киенмәктә, төзәнмәктә,
Булып күркәм, чибәрлектә,
Торып мелла-галим ирдә.
Аягында читек-башмак,
Башыңдадыр ки ак калпак,
Мамык яки ефәк калпак,
Ки һич тә кунмаган кер дә...
Ничек тә хәтрең екмас,
Уракка һәм алып чыкмас,
Кояш илә һава сукмас,
Пешекмәс һәм тәнең тирдә.
Уен-көлкедә ялыксаң,
Торып бер төштә ябыксаң,
Атын җигәр, әгәр чыксаң, –
Йөртер сәне һәр йирдә...
Галимдәй хуб бала туар,
Галимлек сәңа һәм йогар,
Догачы булалар болар,
Үзең ятсаң да һәм гүрдә.
Балаларның балаларый
Укытырлар һәм аларый,
Догачы булалар барый,-
Кирәк кыз да, кирәк ир дә...
Чыгарма, җаный бу серне,
Безем бу меллалык йирле19, –
Ки йите бабадин бирле
Килеп өзелмәгән бер дә.

IX

И алтыным, бәян әйлә:
Сүзем кабул итәрмүсән?
Шулай тилмертебүк әллә
Бүтән ярга китәрмүсән?!
Бу үзсүзле мишәр, диеп,
Ки бер сүзне бишәр, диеп,
Уңга таба ишәр, диеп,
Ки сән сулга сүтәрмүсән?..

X

Сәба йиле, исәр булсаң,
Парау атлыйг нәфис җайга20,
Сәламемне тикергәйсән
Сәхипҗамал абыстайга!
Диеп: "Кандалда бер хәзрәт,
Сәңа гыйшкы төшеп кәсрәт21,
Кичә-көндез чигеп хәсрәт,
Янып көядер, ай-һай ла"...
Гөлем бул, гөл егачым22 бул,
Йә былбыл-сандугачым бул,
Бу дәрдемгә гыйлаҗым23 бул,
Сәхипҗамал абыстай ла.
Сәнең илә аем-көнем,
Сәнең илә көнем-төнем,
Сәнең илә төшем-өнем
Үтәдер, и абыстай ла!

* * *

Берәү карышты Борнайда24,
Тиз үк кайтты да тормай да,
Елыйдыр, дәхи ерлай да,
Булып мәгъмүм, булып мәхзүн25...

XII

Аның кеби була күрмә,
И тумачи, тудык кына:
Ки без аңа явыз каргыш
Догасын укыдык кына.
Эше ирде ки элгәре,
Соңындин булды тискәре,
Күрәнләр китте исләре, –
Гаҗәп шәүкый, чудук кына26!
Ире бик әйләде каһри,
Елан кеби сачып зәһри,
Ки тәгъзиб әйләде27, дәһри28,
Булып агъзы тулук кына.
Көне-төне дә сугышты,
Яла ябып, ләкаб29 кушты,
Ки пошмам дисә дә пошты, –
Килешмәде шул ук кына!
Кыйныйдыр иде фәрманга,
Түзалмый монча дәрманга,
Качып китәрде30 урманга,
Йөгерүбән турук кына.
Пүнәтәйләр билә табып,
Кыйнарде китереп, җабып,
Орып, яңагына чабып,
Сүгеп-хурлап ул ук кына.
Тотып, чормап сач үрмәсен,
Ашатты камчы җөрмәсен,
Ки дошманың да күрмәсен, –
Ки ул икән шул ук кына.
Тәнендин яра китмәде,
Күзендин кара бетмәде,
Морад-максудка йитмәде,
Ки һичшиксез, чын ук кына.
Ки һәр кыен31, сугыш артын,
Барып мәгълүм итәр сартын32,
Чакрып сутник, авыл картын33,
Елады ул тудык кына.
Агып күз яшьләре чишмә,
Ике күзе булып шешмә34, –
Сән аның көненә төшмә,
Ишет, аңла, тудык кына...

* * *

Сөяген тоз кеби уып,
Ки борнын кан илә юып,
Йибәрде ахыры куып,-
Ки Борнайга турук кына.
Ни биргән акчасын алды35,
Бушатты, үзендин салды36,
Бер үксез баласы калды
Елап-күңле сынык кына.
Баласы өстенә бакып,
Күзендин яшьләре акып,
Елады йөзтүбән ятып,
Туянча берьюлук кына.
"И бәбкәм, бала сән, дәюб,
Ятим лә каласән, дәюб,
Бәне утка саласән, дәюб,
Гомергә, и сынык кына!"
Бер анфалит37 кеби кайтып,
Ике битене саргайтып,
Ике күзене акайтып,
Утырадыр толук кына...

XVI

Сәңа гыйшык төшеп, җанкәм,
Тотып шәүкате зәүкатьләр38,
Тәмам дүрт ел елап-сыктап,
Ки заигъ итдем әүкатьләр39.
И бу дүрт ел! И бу дүрт ел! -
Ки һәр сәгате дә – дүрт ел!
Җаныма йибәрә ут ул,
Китәрә җөмлә тәкатьләр!

* * *

И-и, и генә лә, и генә!
Ни булды мәңа, ни генә?
Эшемдә юк ла көй генә,
Никадәр язамын хатлар!
Ничә кәррә40 язам пуштым41,
Сәңа тигермәгә куштым,
Хатым йитмәдеме, дустым,
Йә килешмәде сәгатьләр?!.

XX

Һаваланмакың, и Биби42,
Ки һич тә файдасыз зиби43,
Ки бән дәхи сәнең кеби
Һаваландым, и җанкәй лә.
Үземә тапмадым тиңне,
Тик эстәп кашкалы-миңле,
Юлыктым аңлы да миңле
Җүләр ярга, и җанкәй лә.
Отыйм дигәндә – отылдым,
Тотыйм дигәндә-тотылдым,
Соңындин көчкә котылдым-
Ки биш ел соң, и җанкәй лә!
И-и, и генә лә! И генә!
Эшем дә булды чи генә!
Сәбәп кенәсе ни генә,-
Бәян итсә, и җанкәй лә!
Бу нидән булды чи генә
Эшем дә йитде чигенә,
Сәхибем кире чигенә, –
Исем китәр, и җанкәй лә!

* * *
Утырып сәба йиленә,
Очардем44 Парау иленә,
Куеп кулымны биленә,
Кысып Сәхипҗамалемне.
Билең нечкә – кысыйм дисәм,
Буең зифа – кочыйм дисәм,
Сәңа таба очыйм дисәм-
Кирәк баде45 Сөләймани...

XXIII

Төшемдә Парау илендә
Ки тайран итдем46 – очмакта,
Барып, анда сәнең илән
Ки сәйран итдем оҗмахда...
Йөзеңә йөземи сөрдем,
Сәнең лә күп сафа сөрдем...
Уяндым – үземи күрдем:
Ятамын өйдә почмакда!..

XXIV

Йөзең алсу кызыл гөлтик,
Яңагың кызыл алматик;
Кызыл алма кеби кызны
Нәсыйб итәр микән алла?
Кашың кара тумышыңдан,
Битең һәм якты гөлбөстан,
Сәнеңтик зифа җан дустан -
Аермасын кәрим алла!..

Бу хәсрәтләр бетәр микән?

Сәбах эчрә47 ки йилләрдин
Киләдер илгә илләрдин.
– Хәбәр көтәм туганнардин, –
Дәюб сорам48 ки анлардин.

– Әя йил, сән белермүсән?
Туганнарым күрермүсән?
Хәбәрләр килтерәрмүсән?-
Дәюб сорам ки анлардин.

– Әя йил, сән каян истең?
Нәчә сахра үтә кичтең?
Туганымны кайда күрдең? –
Дәюб сорам ки анлардин.

– Әя йил, сән китәр булсаң,
Фәлән йиргә йитәр булсаң,
Туганымны күрәр булсаң,
Дога дигел ки безләрдин.

– Әя йил, исмәгел бик тиз,
Бәнем хәлем итеп йиткез,
Вәләкин һич карар кыйлма,-
Әманатдыр ки безләрдин

– Әя кош, сән күрермүсән?
Фәлән җирдән кәлермүсән?-
Туганымны күрермүсән? –
Дәюб сорам ки анлардин.

– Әя кош, сән бармы балаң?
Атаң берлән дәхи анаң?
Вәсил итеп йөрермүсән49?
Фиракмусән50 ки анлардин?

Туганың сагына дигел,
Сагынып, саргая, дигел;
"Туганым, сән кайда?" – дигел, –
Дога булсын ки безләрдин.

Нәгяһ51 бән сахрага чыксам,
Нәчә төрле егач күрсәм,
Ул ук катларына52 барсам,
Хәбәр сорам ки анлардин:

– Әя егач, яшең күпме?
Түгелгән йимешең күкме?
Бәнем дик сагышың күпме?-
Дәюб сорам ки анлардин.

– Нәчә йимешләрең үсте?
Ңәчә яфракларың төште?
Ботакларың кемнәр кисте?! –
Дәюб сорам ки анлардин.

Яфраклар яшь гомер икән,
Ботаклары бала икән;
Фираклык бер бәла икән,-
Бәгырь өзгән туганнардин.

Егачлардан нә чыкмагай?
Сачаклардин нә булмагай?..
Бу дәрдемә дәва тапмай,-
Дәюб кайттым ки анлардин.

Языйм микән, йитәр микән?
Ушал53 кайгу бетәр микән?
Ушал кайгу, ушал хәсрәт
Күңелләрдин китәр микән?

* * *

Иген икмәк бирер икмәк,
Белеп иксәң, бирер күпләп.

* * *

Якутлар табыладыр вакыт берлән,
Вакытлар табылмыйдыр якут берлән.

Габделҗәббар Кандалый
(1797-1860)


1 Сандың – санадың.
2 Сада салдың – тавыш бирдең, хәбәр җибәрдең.
3 Монда "ил" сүзе билгеле бер як, урын, авыл мәгънәсендә.
4 Әүла – яхшырак, өстенрәк.
5 Вөҗүдем – бөтен барлыгым, җаным-тәнем.
6 Әзәлдәген – мәңгелектәгене, чиксезлектәгене.
7 Биниһая – чиксез, иге-чиге булмаганча.
8 Чуктыр – күптер.
9 Әгъля-гаршә (гарешкә) – күкнең иң югары катлавына, биеклеккә.
10 Гозре кәлам иттем – үтенеч сүзе әйттем.
11 Мөдам иттем – озак вакытлар, дәвамлы кичердем.
12 Җәмалең – матурлыгың, гүзәллегең.
13 Парау – Сәхипҗамал авылының исеме Хәзерге Ульяновск өлкәсенең Мәләкәс районында.
14 Ирәм багы – Көнчыгыш риваятьләрендә сөйләнгән гаять гүзәл бакча җир өсте җәннәте.
15 Сәба йиле – йомшак җил, таң җиле.
16 Сәбилләр – юллар, олы юллар.
17 Тарыр – очрар, туры килер.
18 Гурничә – (горница) зур, якты, "ак" өй.
19 Йирле – җирле, ягъни нык нигезле.
20 Нәфис җайга – нәфис, матур урынга, авылга.
21 Кәсрәт – артык, бик көчле.
22 Егач – агач.
23 Гыйлаҗым – чарам, даруым.
24 Борнай – авыл исеме. Хәзер – Татарстанның Әлки районындагы Татар Борнае авылы. Сүз шушы авыл кызының кияүгә чыккач күргән җәфалары турында бара.
25 Мәгъмүм, мәхзүн – күңелсез, кайгы-хәсрәтле.
26 Гаҗәп шәүкый, чудук кына – мәхәббәт әкәмәте, (чудо) могҗиза ук кына.
27 Тәгъзиб әйләде – газаплады.
28 Дәһри – динсез, имансыз.
29 Ләкаб – кушамат.
30 Китәрде – китәр иде.
31 Кыен – кыйнау.
32 Сартын – өчен.
33 Сутник, авыл карты – сотник, староста (ул замандагы авылда тәртип сакларга тиешле кешеләр).
34 Шешмә – шешенеп.
35 Ни биргән акчасын алды – өйләнгәндә кыз өчен түләнгән калым турында сүз бара.
36 Үзендин салды – үзеннән ташлады.
37 Анфалит – инвалид.
38 Шәүкате зәүкатьләр – зәвыклы сөешүләр.
39 Заигъ итдем әүкатьләр – бушка вакытлар уздырдым.
40 Кәррә – тапкыр, мәртәбә.
41 Пуштым – почта белән.
42 Биби – Сәхипҗамалның исеме Бибисәхипҗамал булган күрәсең.
43 Зиби – бизәк, зиннәт.
44 Очардем – очар идем.
45 Баде – җиле.
46 Тайран итдем – очтым.
47 Сәбах эчрә – таң вакытларында.
48 Сорам – сорыйм.
49 Вәсил итеп йөрермүсән – очрашу эзләп йөрисеңме.
50 Фиракмусән – аерылгансыңмы.
51 Нәгяһ – кинәт, бердән; монда: кайчак.
52 Катларына – яннарына.
53 Ушал – шушы.

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:12



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
ЙОСЫФ КЫЙССАСЫ
(отрывок на татарском языке)

1. Мактау, шөкер һәм дан булсын бер аллага,
Мөлке даим, үзе мәңге ул мәүляга *,
Мөлкәтенең эчендә юк шәрик аңа,—

Аны бакый һәм олугъ дип белдек имди.

2. Аннан соңра — аның дусты Мөхәммәдкә,
Пәйгамбәрләрдән сайланган ул Әхмәдкә**,
Хакъка ике җәя ара калган *** затка,—
Аңар бик күп алкыш-мактау булсын имди.

3. Аннан соңра — мәгарәдә торучыга,
Мостафага ** иң әүвәл яр булучыга,
Гъәр тотмыйча, аңа ярдәм кылучыга,—
Тугърылыгы һәр кемнән дә артык имди.

4. Аннан соңра — йәнә Гомәр Хаттаб угълы,
Гаделлеге галәм ара мәшһүр булды,

Йөз мең ирдән артык изге эшләр кылды,—
Дүрт мең дүрт йөз мәсҗед бина кылмыш имди.

5. Аннан соңра — шәһит булган изге Госман,
Коръәнендә сыйфатын хакъ искә алган,
Зур төгәллек тәңре аңа бүләк кылган,—
Хатасыз җыйма Коръән ул төзгән имди.

6. Аннан соңра — Гали батыр, гаскәр башы,
Йөз меңнәрчә гаскәргә ул идарәче,
«Кылычының — зөлфокарьнең юк тиңдәше,
Галидән дә батыр юк»,— дип мәшһүр имди.

* М әү ля — хуҗа, ия, тәңре.
** Эхмэд, Мостафа — Мөхәммәдиең эпитетларыннан.
*** Ике щэя ара калган...— Имештер, Мөхәммәд пәйгамбәр күккә менеп алла
белән сөйләащәндә, аларның арасы ике җәя кадәр генә булган.


7. Аның күңел парәседер — ике егет,
Дин юлында көрәшүче үзе кебек,
Алар — Хәсән һәм Хөсәен — ике шәһид,
Яшьләй икәү җәннәт әһле булды имди.

8. Аннан соңра —барча тугъры хәлифләргә,
Голямаләр, табигыйннәр *, Шәһидләргә,
Барлык диннәрдәге изге шәхесләргә,—
Барчасыннан тәңре разый булсын имди.

9. Аннан соңра — ул бәхетле ирәннәргә,
Хакъ сөйгәне Мостафаны күргәннәргә,
һич ким түгел, утыз өч мең ул ирләргә,—
һәммәсен дә үрнәк итеп белик имди.

10. Аннан соңра чыкты берәү — гыйлем кяне **,
Анын белән зиннәтләнде ислам дине,
Ачык-төгәл белермесез сез ул ирне,—
Аны Сабит угълы Ногман *** диләр имди.

11. Аннан соңра — дин башлыгы имамнарга,
Иман нигезе, ислам нуры булганнарга,
Хакъдан даим рәхмәт телик без аларга,—
Күп меңнәрчә афәриннәр әйтик имди.

12. Мәрхәмәтле тәңремә ничек сыенмыйм,
Ничек аның ярлыкавын өмет итмим,
Ничек аннан булышлык һәм ярдәм көтмим,—
Теләкләрне үтәү аңа җиңел имди.

13. Мин — бер зәгыйфь, сыенамын, мәүлям, сиңа,
Өмет итәм бирерсең дип уңыш миңа,
Олугъ иям, күңелемне күм син нурга,—
Кодрәт белән зирәк акыл бир син имди.

14. Үтенәмен ярдәм синнән мин зәгыйфь кол,
Теләгенә җитәр адәм, күрсәтсәң юл,
Әгәр ярдәм бирим дисәң, кодрәтең мул.—•
Бу бәндәңә үзең дәлил **** булчы имди.

15. Мин зәгыйфьне хикмәт таба син юнәлдер,
Киңәш-хикмәт сөйләмәгә илһамландыр,
Күкрәгемдә ярдәм итү шәмен яндыр,—
Ниятемне нурың белән балкыт имди.

16. Күңелемә фикер-акыл балкышын бир,
Кодрәт берлән хикмәт сөйләү куәтен бир,
Мин зәгыйфькә үзең илһам һәм уңыш бир,—
Кодрәтең зур: син «Бул!» дисәң, булыр имди.

* Табигыйннәр — Мөхәммәд заманында анык белән бергә булган, аның эшен
дәвам иттерүчеләр.
** Кян — чыганак, чишмә.
*** Сабит угълы Ногман — ислам динендәге юнәлешләрнең, берсен, сөнниләр юнә-
лешен оештыручы имам Әбү Хәнифә.
**** Дәлил — башлап йөрүче, юл күрсәтүче
.

17. Күңлёмнән ал ару-ялгышларның барын,
Күкрәгемә чәч син хикмәт орлыкларын,
Минем алда ач син уңыш капкаларын,—
Гакълым таза, телем татлы булсын имди.

18. Куәт бир син хикмәт юлыннан барырга,
Гакыллы колларның күңлен баетырга,
Йосыф сәүчи хәлен сөйләп аңлатырга,—
Гакълым камил, сүзем нәфис булсын имди.

19. Ул Йосыфка нинди хәлләр килгәнлеген,
Кардәшләре аңа ниләр кылганлыгын,
Мисырда ул олугъ патша булганлыгын,—
Сез тыңлагыз, көйгә салып әйтим имди.

20. Бу җиһанга бер көн Йосыф нәби килде,
Әткәсе — хакъның сөйгәне Иагъкуб иде,
Бабасы — диннең табибе Исхакъ иде,—
Алла дусты Ибраһимнең угълы имди.

21. Моннан соңра хикмәт таба күчәчәкмен,
Гөл һәм рәйхан, энҗе-мәрҗән чәчәчәкмен,
Йосыф нәби әхвальләрен ачачакмын,—
Мөэминнәргә файдалыдыр, белең имди.

22. Кыйссалардан, хикмәтләрдән күреклесе,
Ялңкм-ыйча тыңлау өчен иң татлысы,
Шиксез, аның Коръәндә бар бер чаклысы,-
Ошбу кыйсса икәнлеге ачык имди.

I фасыл

ЙОСЫФНЫҢ ТӨШЕ

23. -Газиз Йосыф тәмам унбер яшәр иде,
Иагькуб сәүчи итәгендә йоклар иде,
Йоклаганда гаҗәп бер төш Йосыф күрде,—
Төш мәгънәсен атасыннан сорар имди:

24. «Нурлы кояш, тулган ай һәм унбер йолдыз
Шул төшемдә сәҗдә кылды миңа төп-төз,
Бу төшемне шулай күрдем, һичбер шиксез,—
Йә, әткәем, шул төшемне юра имди.

24. Бу төшемнең мәгънәсен бир мина ачып,
Ахырда ни булачагын сөйлә ачык,
Күрекле тәгъбир кылып, миңа бир аңлатып,—
Нинди изге эш көткәнен белдер имди».

25. Иагькуб шунда юрап бирде аның төшен:
«Булыр, диде, бәхетле һәм котлы эшең,
Хуҗабыздан ярдәм иңәр синең өчен,—
Сиңа хөрмәт һәм бөеклек килер имди.

26. Өмет бар ки, тәңре сиңа бирер мөлкәт,
Кодрәт белән насыйб итәр бик күп нигъмәт,
Җөмлә кардәшләрең кылыр сиңа хөрмәт,—
Унбере дә сиңа хезмәт итәр имди.

27. Синең исмең галәм ара мәшһүр булыр,
Мәшрикъ-Мәгъриб олугълары сине белер,
Кыямәткә тикле исмёң мәңге калыр,—
Хәлил зәбих дәүләте күренер имди.

28. Пәйгамбәрлек-нәбилек син алачаксың,
һәм-мәмләкәт иясе син булачаксың,
Рәхәт, шатлык, сөенечләр табачаксың,—
Бу төшеңдә бөек бәхет күрнер имди.

29. Әйа угълым, ышана күр тәмам миңа,
Бу төшеңдә солтанәтлек күренер сиңа,
Шөкер һәм рәхмәтләр күндер ходаеңа,—
Ходай сиңа күп яхшылык кылыр имди.

30. Ләкин, угълым, әманәттер, яхшы тыңла,
Бу төшне син беркемгә дә мәгълүм кылма,
Саклан кеше кинәсеннән, шуны аңла:
Кешеләргә шәйтан дошман булыр имди.

31. Кирәкмәскә бу серләрең мәгълүм булса,
Кардәшләрең бу төшеңнең аелын белсә,
Көнчелектән ачулары әгәр килсә,
Бу эш баштук безгә яман булыр имди».

32. Ул Йагъкубның бар иде бер үги кызы,
Ул ишеткән бу икәүдән ошбу сүзне,—
Сакла, хода, әләкчедән үзең безне,—
Барып, кардәшләренә шул әйткән имди.

33. «Кардәшегез Йосыф,— дигән,— бер төш күргән,
Көн *, ай, унбер йолдыз аңа сәҗдә кылган,
Атагыз бу төшкә изге юрау биргән,—
Мин ишеттем ул юрауны үзем имди».

• 34. Кардәшләре, моны белгәч, бик борчылды,
Көнләүләре бар нәрсәдән өстен булды,
Күңеленә һәммәсенең кайгы тулды,—
Бергәләшеп явыз ният корыр имди.

35 «Ул күргән төш әгәр растка килә калса,
Әгәр Йосыф зур падишаһ була калса,
һәммәбез дә әгәр аңа хезмәт кылса,—
Булыр бу эш безгә каты гарьлек имди..

36. Йосыфны без яныбызга дәшеп алыйк,
Ул нинди төш күргәнлеген сорап карыйк,
Моңа лаекъ берәр чара эзләп табыйк,—
Бу әхвальнең чын дөресен белик имди!»

37. Аны шундук чакырып та китерделәр,
Ун карендәш егълаешып утырдылар,
Түбәнчелек белән аннан үтенделәр:
«Төшең нинди, безгә сөйлә!»—диләр имди.

38. Йосыф төшен кардәшләргә сөйләп бирмәс,
Ата сүзен бозуны һич мәгъкуль күрмәс
һәм шулай ук ялган сөйлисе дә килмәс,—
Хәйран булып, аптырашта торыр имди.

39. Кардәшләре бар да аягүрә торды,
Икәү-икәү барып, йәнә сорау бирде,
һәммәсе дә кабат-кабат бик үтенде,—
һәрбересе түбәнчелек кылыр имди.

* Көн — кояш.

40. «Күргән төшең бездән син яшереп торма,
Шикләнмә һәм бездән алай хәйран булма,
Иа карендәш, безләрне син дошман күрмә,—
Ни юрады әткәй, шуны әйтче имди».

41. Кардәшләре хәтерен ул калдырмады,
Яшьреп серен, ул хәйләләр коралмады,
Тугъры иде, ялган сүзләр әйталмады,—
Чарасыздан серен сөйләп бирер имди.

42. Моны белгәч, баягыдай булмадылар,
Инде аңа һич ышаныч кылмадылар:
«Бу — чын түгел, ялган төш»,— дип уйладылар,
«Хакыйкатьтә — бу саташу»,— диләр имди.

42. «Көне-төне мал артыннан йөрмәктә без,
Михнәт чигеп, елкы-сыер, куй көтәбез,
Рәхилә угълы Йосыфны сез күрәмсез:
Төш сөйләп, үзен артык сөйдерер имди».

43. «Әйдә, барып, атабызга сөйләп карыйк,
Йосыфны без атабыздан сорап алыйк,
Алып китеп, берәр төрле чара кылыйк,—
Йә үтерик, йә еракка сатыйк имди.

44. Атабызның янында без генә калаек,
һәрвакытта атабызның сөеклесе без булаек;
Атабызны яхшы тәрбия без кыл аек,—
Шул рәвешчә кадер-хөрмәт яулыйк имди.

45. Йосыфны ул хәзер бездән артык сөя,
Күрми торса аның йөзен, янып көя,
Мирас бирсә, аңа бездән артык тия,—
Ике тапкыр бездән артык сөяр имди».

46. Сәлам белән кереп, аңа инәлделәр,
Бик шәфкатьле чырай белән сөйләделәр,
Исраилдән * бик үтенеп сорадылар:
«Безнең белән барсын Йосыф»,— диләр имди.

47, «Безнең белән Йосыф бергә кырга барсын,
Безнең белән куй катында бергә йөрсен,
Зиһне артсын, күңелләре күтәрелсен,—
Кичен тагын хезмәтеңә кайтыр имди.

48. Төрле җирләр, агар сулар барып күрсен,
Йөреп яшел Сәхраларда, чәчәк җыйсын,
Күргәннәрен кайтып сезгә сөйләп бирсен,—
Ул сөйләсен, сез тыңлагыз»,— диләр имди.

* Исраил — Иагькубның кушаматы.

49,. Иагькуб, моны ишеткәч, нык сагышлады,
Күңеленә кайгы тулды, бәгъре янды,
Күргән иде бер төш, шуны хәтерләде,—
Җибәрергә Йосыфны һич күнмәс имди.

50. Иагъкуб әйтте: «Кичә генә бер төш күрдем,
Ул төшемдә унбер бәрән көтә идем,
Бер бәрәнне шунда саклый алмый калдым,—
Үз кулымнан бүре тартып алыр имди».

51. Алар әйтте: «Йосыфны без нык сакларбыз,
Энебезне бүреләрдән алдырмабыз,
Дөньяда бер бүрене исән калдырмабыз,
Валлаһи, ул Йосыф өчен!»—диләр имди.

52. Иагъкуб әйтте: «Сез уйлаган бу эш булмас,
Сезнең белән беркая да Йосыф бармас,
Мондый эшне күңелем һич кабул кылмас,—
Ул Йосыфсыз җаным тынгы тапмас имди».

53. Алар шуннан соң Йосыфны алдадылар:
«Атабыздан үзең рөхсәт ал, диделәр,
Безнең белән син сәйранга бар, диделәр,
Төрле кошлар сайрый анда»,— диләр имди.

54. Йосыф әйтте: «Рөхсәт бирсәң, мин юнәлсәм,
Абыйларым белән бергә анда йөрсәм,
Сәйран иткән урыннарын үзем күрсәм,
Кичен йәнә хезмәтеңә кайтсам имди».

55. Иагъкуб аңа шуннан сод да рөхсәт бирми,
Беразга да аннан айрыласы килми;
Йосыфның күңле азган — тынгы белми,—
Муенына сарылып ялварыр имди.

55 1. Йосыф әйтте: «Сөясең син мине, беләм,
Сөюеңне дәлиллисең нәрсә белән?
Айрылмаса эшең сөям диюеңнән,
Абыйларым белән бергә җибәр имди».

55 2. Ишеткәчтен моны, Иагькуб үрә торды,
Йосыфының аягына һәм егылды,
«Йосыфым, хакъ хөкменә риза булдым,—
Ничек сүзең үтерәем!»—дияр имди.

55 3. «Абыйларың белән иртән җибәргәнче,
Күкрәгемә кысып сине бер 'сөйимче,
Күрекле йөзең туйганымча бер күримче»,—
Диеп егьлап, үксеп бөгелеп төшәр имди.

56. «Каза килсә, күзеңне ул сукырайтыр» *,
Бәла килсә, күрү көче кулдан китәр,
Ходаемнан хөкем булса, көймә батар,—
һичбер шиксез, аның хөкме булыр имди.

57. Мескен Иагькуб бу чарага разый булды,
Җибәрергә Йосыфны ул карар кылды,
Улларыннан шунда ныклы вәгъдә алды:
«Иртә белән барса барыр»,— дияр имди.

* Гарәпчә әйтем.

58. Әйтте: «Ярый, Йосыфны алырсыз иртәгә сез,
Юлда аны нәүбәтләшеп күтәрерсез,
Аңа кадер һәм хөрмәтләр күрсәтерсез,
Үзе пакь һәм күңеле шат булсын имди».

59. Исраилдән моны ишетеп, сөенделәр,
Ун кардәше икәү-икәү җыелдылар,
«Үтерәбез Йосыфны!»— дип ант эчтеләр,—
«Бәласеннән котылырбыз»,— диләр имди.

60. «Аннан атабыз янына без кайтырбыз,
һәммәбез дә егълашып, аһ-ваһ килербез,
Аны бүре ашады, дип белдерербез,
Атабыздан битәр зари кылып имди.

61. Соңра кылган хатабызны без танырбыз,
Тәүбә кылып, ул гөнаһтан арынырбыз,
Бертуктаусыз хакъка гыйбадәт кылырбыз,—
Тәүбәбезне тәңре кабул кылыр имди».

62. Үтеп китте ул көн, тагын иртә булды,
Ун карендәш иртә белән иртүк торды,
Бар да килеп Исраилгә сәлам бирде,—
Йомшак сөйләп, Йосыфны сорарлар имди.

63. Моны ишетеп, йагъкуб нәби: «Барсын»,—диде,
Егълый-егълый, аягүрә тагын торды,
Үзе тотып Йосыфының башын юды,—
Озын чәчен үзе тарап үрер имди.

64. Аш ашатты, үзе биреп су эчерде,
Өстенә төрле-төрле тун * кидерде,
Күлмәкләрен җофар белән исләндерде,—
Күзләренә аның сөрмә тартыр имди.

65. Ибраһимнең чалмасын башына чалды,
Исхакъ-Исмәгыйль кәмәрен биленә буды,
Исхакъ сәүчи кәрзиненә азык салды,—
Күн сабага эчәргә су кояр имди.

66. Үбә-коча күндерде Йосыфны юлга,
һәм тапшырды аны, йөртеп кулдан-кулга:
«Бүген кич кайтыгыз, диде, калмый соңга,
Аһ, бу киче кайчан җитәр?!»—дияр имди.

67. «Әманәттер: Йосыфны саклый күрегез,
Нәүбәтләшеп иңегезгә күтәрегез,
Яхшы тәрбия кылыгыз һәрберегез!»—
Шулай диеп, ул озатып калыр имди.

67 1. Алар әйтте: «Кабул иттек барча сүзең,
Хәсрәт чикмә ялгызлыкта бу көн үзең,
Бар кайгыбыз Йосыф булыр бүген безнең,—
Кояш батмас борын кайтып җитәр имди.»

67 2. Йагъкуб алдында Йосыфны Рауил алды,
Соңра йәһүдә һәм Шәмгун иңгә салды,
Нәүбәтләшеп шулай алар китеп барды,—
Аһлар орып, Иагькуб егьлап калыр имди.

* Тун — кием (гомумән).

67 3. Озатырга диеп, Иагъкуб тышка чыкты,
Менеп бер таулык башына, юлга бакты,
Күзләреннән бертуктаусыз яшьләр акты, —
Бутасын җуйган дөядәй иңрәр имди!

67 4. Кайчан Йосыф шәүләсе күздән, югалды,
Егълый-егълый Иагшуб өенә юнәлде:
«Йосыфымны тапшырам сиңа, тәңрем, диде,
Фиракъ утында яндырма мине имди!»

67 5. Аталары күзеннән гаиб булдылар,
Бераз киткәч, Йосыфны җиргә куйдылар.

68. Иагъкуб нәби юлга карап торган чакта,
Алар Йосыфны күтәреп барган чакта,
һәммәсе, дә моңа бик шатланган чакта,
Динә мескен егълый-егьлый йөгрер имди.

69. Иагъкуб әйтте: «Кызым, кая йөгерәсен,
Ни сәбәптән күзләреңнән яшь түгәсең?
Йосыф артыннан җитәргә өлгермәссең,—
Абыйлары тамашага илтәр имди».

70. Динә кире борылмады, йөгреп китте,
Куып җитеп, Йосыфны кулыннан тотты:
«Әйа Йосыф, кайтыйк»,—диеп артка тартты,—
Кардәшләре пошынышып торыр имди.

71. Мескен Динә ялварыр — Йосыф китмәс,
Кардәшләре сукрануын ул ишетмәс,
Бик нык тарта кулыннан, һич җибәрмәс:
«Иа Йосыфым, кайтыйк!»—дип инәлер имди.

72. Шул чак тегеләр Йосыфны күтәрделәр,
Бер калкулыкның артына үткәрделәр,
Мескен Иагъкуб карап калды егълап зар-зар,—
Динә тагы иңрәп ңире кайтыр имди.

73. Динә әйтте: «Әле йоклап ята идем,
Кинәт егълап йокымнан уянып киттем,
Иа әткәем, төшемдә ун бүре күрдем,—
Йосыфны тартып алдылар шулар имди».

74. Моны ишеткәч, Иагъкуб күңлен кайгы сарды,
Бу кайгыдан аның йөзе тәмам сулды,
Җибәргәненә Йосыфлы бик борчылды,—
Икәве дә үкенеп яшь түгәр имди.

75. Йосыфны бер тау аркылы ашырдылар,
Таудан ашкач, этеп җиргә төшерделәр,
Азыкларын эткә биреп ашаттылар,—
Күн сабадан суын да түгәрләр имди.

76. Мескен Йосыф яннарыннан җәяү җилде,
Ниятләре явызлыгын ачык белде,
Күңеленә төрле шомлы уйлар килде,—
Икеләнеп, хәлнең асылын сорар имди.

77. Йосыф әйтте: «Кардәшләрем, өметләрем,
Нигә болай итәсез сез, газизләрем,
Нидән болай итенәсез, туганнарым,—
Нинди язык сезгә кылдым?»—дияр имди.

78. Алар әйтте: «Син бер ялган төш күргәнсең,
Атабыздан яхшыга аны юраткансың,
Шул рәвешчә иң сөекле син булгансың,—
Бүген шуның җәзасы бу, син бел имди».

79. Мескен Йосыф, егълап: «Мин бик ардым, диер,
Сусызлыктан тәмам хәлсез калдым, диер,
Аякларым авырта, бик талдым»,— диер,—
Кардәшләре сүзенә һич бакмас имди.

79 1. «Бүген сиңа файда итмәс төш" күргәнең,
Атабыздан юраттырып эш күргәнен,
Бездән артык үз-үзеңне сөйдергәнең,—
Җәзасын күр бүген шуның!»—диләр имди.

80. Шәмгунга сыеныр исә, кире кагар,
Рауил тартып чәчләреннән орыр-сугар,
Бүтәннәре аннан битәр кыланырлар,—
Кыйнар өчен барысы йөгереп куар имди.

80 1. Рауил чәчен тарта-тарта җирдән сөйри:
«Әйдәгез, тиз үтерик Йосыфны!»—ди,
Дунә әйтә: «Кызганмагыз, бетерик!»—ди,—
Шулай бергә икәүләп сугарлар имди.

80 2. Күзләренә Йосыф тилмереп карады,
Тик һичберсе аңарга шәфкать кылмады,
Кардәшләре бар да аны яңаклады:
«Ялган төшең ярдәм итсен!»—диләр имди.

80 3 . «Ачыктым — аш, сусадым—су бирегез, ди,
Агаларым, миңа рәхим кылыгыз»,— ди,
Аякларына егылып, ярдәм эзли,—
«Ялган төшең ризык булсын!»,— диләр имди.

80 4. Явыз ниятләрен Йосыф анлап алды,
Зур агасы Рауилгә сыенмак булды:
«Коткар мине болардан! — дип, күп ялварды,—
Атам кебек агам ич син»,— дияр имди.

80 5. «Син бит,— диде Йосыф,— минем өлкән агам,
Син бит монда әткәм урынына калган,
Коткар мине аларның бу касдларыннан».
Рауил әйтер: «Төшен; ярдәм итсен имди!»'

80 6. Йосыф аннан бер яхшы сүз алалмады.
Тилмереп карап, Шәмгунга ул ялварды,
Шәмгун аны тагын бик нык яңаклады,—
Йосыф җиргә әйләнеп үк төшәр имди.

80 7. Йосыф үксеп-үксеп егъларга тотынды,
Иәһүдәнең аягына ул егылды:
«Арасында боларның син — миһербанлы,
Кызгана күр мин гарибне» * — дияр имди.

* Гариб — монда: бәхетсез, интегүче.

86 8. Шул сәгатьтә Иблис ләгыйнь килеп җитте,
Көнләүләрен кардәшләрнең ул көчәйтте,
Ниятендә туганнарның мәкер артты,—
Барчасын да бозык юлга тартыр имди.

80 9. «Бу ялганчы угъланны сез үтерегез,
Ялган төшнең юравын сез бетерегез,
Җәзагызны җиренә тиз җиткерегез»,—
Шулай диеп, Иблис кошы салыр имди.

80 10. Агалары бу сүздән соң котырынды,
Ачулары аның саен арта торды,
Йосыф хәлнең мөшкеллеген ачык белде,—
Татлы җаннан тәмам өмет өзәр имди.

81. Йосыф әйтер: «Сез миңа үч тоттыгызмы,
Мәлгунь Иблис коткысына каптыгызмы,
Минем татлы җанымнан сез туйдыгызмы,
Кардәшлекне кистегезме шулай имди?

82. Явыз икән ниятегез —үтерегез,
Тулган ай күк бу йөземне сулдырыгыз,
Атабызга моны ничек белдерерсез? —
Сорау бирсә, аңа җавап кирәк имди.

83. Исраилне хәсрәттә сез калдырырсыз,.
Үчлек белән аның бәгьрен көйдерерсез!
Әй, кардәшләр, күрмисезме тәңрене сез? —
Мондый эшне ул һич лаекъ күрмәс имди.

84. Хәлем мөшкел, тән яралы, күңлем зарлы,
Мин мәзлумны газлп-михнәт чолгап алды;
Аһ, кызганыч, атам Йагькуб мәхрүм калды,
Моннан ары мине кайда күрер имди?

85. Үзем ситдикъ *, атам Йагькуб, бабам Исхакъ,
Кардәшләрем җәфасыннан мин калдым такъ**;
Явыз үч-ниятләренә мин булдым тап,—
һәммәсе дә касд кылырлар миңа имди!»

86. Моны ишетеп, Шәмгун тәмам ачуланды,
Пычак тотып янына ук аның барды,
Үтермәкче булып аңа ул ташланды,—
Моны күреп, Йосыф къәһ-къәһ .көләр имди.

87. Шәмгун әйтте: «Әй, Йосыф, син нидән көлдең,
Үткен пычак күрүгәме син шат булдың?

Әле генә егълап аһ-зар кыла идең,
Бу көлүнең серен безгә аилат имди».

88. Йосыф әйтте: «Өлкәннәрем, шуңа көлдем:
Өйдә чакта мин бер гөман кылган идем,
Тәңре миңа язган хәлне инде белдем,—
Кол уйлаган аңа тугъры килмәс имди.

* Ситдикъ — тугърылыклы (Йосыфның бер эпитеты).
** Такъ калу— ялгыз калу.


89. Мин уйладым: оранлы * ун туганым бар,
Унысы да асыл затлы баһадирлар,
Минем янда булганда шул арсланнар,
Нинди дошман миңа кулын сузсын имди?

90. АҺ, миңа иң каты дошман сез булдыгыз,
Нахак миңа авыр җәфа сез кылдыгыз,
Нинди гаеп ахыр миннән сез таптыгыз? —
Бу гыйбрәтле хәлне аңлау кирәк имди.

91. Өйдә чакта мин бер уйга килгән идем,
Сезнең хакта бераз шиккә төшкән идем,
Аннан кайтып, ул шигемне куган идем:
«Кардәшләрем нигә тисен!» диеп имди.

92. Хәзер минем ул шикләрем килде раска,
Җаным сызлый — бөтен тәнем яра баскан;
Мондый гамәл лаекъ түгел изге затка,—
Мондый эшне эшләмәү күп яхшы имди.

93. Әгәр бу эш шулай кирәк дип табылса,
Мине үтереп, морадыгыз хасил булса,
Бу тәнемдә әгәр йөз мең җаным булса,
Җөмләсен дә сезгә фида кылдым имди!»

94. Бу сүзләрдән Йәһүдәнең җаны көйде,
Аяу хисе кайнады һәм бәгъре янды,
Яман эштән күңле кайтып, тәүбә кылды:
«Үтермәгез сез Йосыфны!»-—дияр имди.

95. Кардәшлекнең мәрхәмәтен ул күрсәтте,
Сузылып, Йосыфының кудыннан тотты,
Итәгенә сыендырып, йөзен япты,—
Кардәшләре ачуыннан саклар имди.

96. Мескен Йосыф Иәһүдәдән шәфкать күрде,—
Тәңре шулай аны яклаучылы кылды;
Тугыз кардәш Йосыфка кул сузмак булды,
Иәһүдәне шелтәләр, әрләрләр имди:

97. «Йа Йәһүдә, сүзне безнең ник тотмадың,
Ни сәбәптән антыбызны болай боздың,
Йосыфны кызганып, шәфкать кулын суздың,
Вафасызлык күрсәттең ник?»—диләр имди.

98. Йәһүдә әйтте: «Бу эшегез дөрес булмас,
Карендәш үз карендәшен һич үтермәс,
Моны кылган тәңредән һич рәхим күрмәс,
Иң яхшысы — тәүбә кылып, дүнү имди.

99. Тәңребездән куркыйк, яман эшне кылмыйк,
Ахирәттә гөнаһлылар булып калмыйк,
Оҗмах биреп, тәмугъ утын сатып алмыйк,—
Ул тәмугъда мәңге калып янмыйк имди.

Кол Гали

*Оранлы — сугышчан, гайрәтле (сугышларда оран салып яу башлауга ишара).

Татарская электронная библиотека

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:18



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
"Водяная" (Су анасы)
Габдулла Тукай.

Лето. Жаркая погода. Прыгнешь в речку — благодать!
Любо мне нырять и плавать, воду головой бодать!

Так играю, так ныряю час, а то и полтора.
Ну, теперь я освежился, одеваться мне пора.

Вышел на берег, оделся. Всюду тихо, ни души.
Пробирает страх невольный в этой солнечной глуши.

На мостки, зачем — не знаю, оглянулся я в тоске...
Ведьма, ведьма водяная появилась на доске!

Растрепавшиеся косы чешет ведьма над водой,
И в руке ее сверкает яркий гребень золотой.

Я стою, дрожа от страха, притаившись в ивняке,
И слежу за чудным гребнем, что горит в ее руке.

Водяная расчесала косы влажные свои,
В реку прыгнула, нырнула, скрылась в глубине струи.

Тихо на мостки всхожу я, выйдя из листвы густой.
Что это? Забыла ведьма чудный гребень золотой!

Оглянулся: пусто, глухо на реке, на берегу.
Гребень — хвать и прямо к дому опрометью я бегу.

Ну лечу я, ног не чуя, ну и мчусь, как быстрый конь.
Я покрыт холодным потом, я пылаю как огонь.

Посмотрел через плечо я... Ай беда, спасенья нет:
Ведьма, ведьма водяная гонится за мною вслед!

— Не беги! — кричит бесовка.— Погоди, воришка!
Стой!
Ты зачем украл мой гребень, чудный гребень золотой?

Я — бегом, а ведьма — следом. Ведьма — следом, я — бегом.
Человека бы на помощь!.. Тихо, глухо все кругом.

Через ямы, буераки до села мы добрались.
Тут на ведьму все собаки поднялись и залились.

Гав! Гав! Гав! — не уставая, лают псы, щенки визжат,
Испугалась водяная, поскорей бежит назад.

Отдышался я, подумал: «Вот и минула беда!
Водяная ведьма, гребня ты лишилась навсегда!»

В дом вошел я: — Мать, нашел я чудный гребень золотой.
Дай попить, бежал я быстро, торопился я домой.

Золотой волшебный гребень принимает молча мать,
Но сама дрожит, боится, а чего — нельзя понять.

Солнце закатилось. Ладно, спать ложусь я. День потух.
И в избу вошел прохладный и сенной вечерний дух.

Я лежу под одеялом, мне приятно, мне тепло.
Стук да стук. Стучится кто-то к нам в оконное стекло.

Лень мне скинуть одеяло, лень добраться до окна.
Мать, услышав, задрожала, пробудилась ото сна.

- Кто стучит в такую темень! Убирайся, проходи!
Что тебе приспело ночью? Пропадом ты пропади!

- Кто я? Ведьма водяная! Где мой гребень золотой?
Давеча стащил мой гребень твой сынок, воришка твой!

Одеяло приоткрыл я. Лунный луч блестит в окне.
Ах, что станется со мною! Ах, куда податься мне!

Стук да стук. Уйди, бесовка, чтобы черт тебя унес!
А вода — я слышу — льется с длинных и седых волос.

Видно, славною добычей мне владеть не суждено:
Мать швырнула гребень ведьме и захлопнула окно.

Мы избавились от ведьмы, а не в силах были спать.
Ох, бранила же, бранила, ох, меня бранила мать!

Вспоминая стук зловещий, я сгораю от стыда.
И чужие трогать вещи перестал я навсегда.

1908 Перевод Семена Липкина

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:24



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
"Мудрый старик".
Народная сказка

Жил один падишах. Был он жестокий, особенно не любил стариков и приказывал убивать всех, кому исполнится семьдесят лет. “Всё равно от них нет никой пользы”, — говорил падишах.
В столице падишаха жил юноша. У него был семидесятилетний отец. Юноша следил, чтобы старик никому на глаза не попадался. Каждый вечер юноша рассказывал отцу обо всём, что видел и слышал за день.
— Сегодня днём, — рассказал он однажды, — падишах со своими советниками пошёл на берег реки. Увидел он на дне драгоценный камень и приказал достать его. Пловцы нырнули в воду, но не нашли там никакого камня, а когда вынырнули — увидели, что драгоценный камень по-прежнему сверкает на дне реки. Ни падишах, ни его визири не могут узнать, где же находится камень.
— Скажи, сынок, нет ли на берегу дерева? — спросил старик.
— Есть. Его ветви свисают над водой в том месте, где падишах увидел драгоценный камень, — сказал юноша.
— Ну так слушай, что я тебе скажу. Драгоценный камень лежит не на дне реки, а в птичьем гнезде. В воде же блестит только его отражение, — сказал старик.
Наутро собрались падишах с визирями на берегу реки, смотрят — камень по-прежнему сверкает на дне. Нырнули — ничего нет! Тут подошёл к падишаху юноша, поклонился и говорит:
— Видите дерево? На том дереве есть гнездо, а в гнезде лежит камень. Там его и ищите.
Кинулись к дереву визири и через минуту принесли падишаху драгоценный камень.
Визири затаили против юноши злобу. Пришли они к падишаху и сказали:
— Позволь, падишах, показать юноше двух жеребцов, одинаковых по виду, и пусть он отгадает, который молодой, который старый.
Падишах согласился.
— Не горюй, сынок! Эта загадка очень простая, — успокоил юношу вечером отец. — Когда выведут жеребцов, внимательно посмотри на их повадки: молодой жеребец шагу спокойно не сделает — издали начнёт приплясывать.
На другое утро вывели двух одинаковых жеребцов. Один жеребец идёт, всё приплясывает, а другой идёт и только головой мотает.
— Вот этот жеребец молодой, а тот старый, — уверенно сказал юноша.
Тогда визири велели обтесать два одинаковых бревна, и юноша должен был отгадать, какое бревно отпилено от верхней половины дерева, какое от нижней.
— Не горюй, сынок, — успокоил его вечером отец, — ты вели опустить оба бревна в воду и посмотри: бревно от верхней половины дерева всплывёт всё целиком, а бревно, отпиленное от нижней половины, одним концом опустится в воду.
Наступило утро. Пришёл юноша в назначенное место.
— Опустите оба бревна в воду, — сказал он.
Опустили брёвна в воду, и сразу одно всплыло наверх, а другое наполовину погрузилось в воду.
— Вот это — верхняя часть дерева, это — нижняя, — уверенно сказал юноша.
Удивился падишах:
Говори правду: кто тебя научил? Если не скажешь, прикажу тебя казнить!
“Что будет, то и будет — скажу правду”, — подумал юноша и признался:
— Меня научил старый отец. Я прячу его, чтобы уберечь от смерти.
— Видно, и старики бывают полезны, — сказал падишах и отменил свой жестокий приказ.

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:29



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Гөлчәчәк
народная сказка

В давние-предавние времена жила в темном лесу старуха-убыр — ведьма. Выла она злая-лрезлая и всю жизнь людей на плохие дела подбивала.
А у старухи-убыр был сын. Пошел он раз в деревню и увидел там красивую девушку по имени Гульчечек. Понравилась она ему. Утащил он ночью Гульчечек из родного дома и привел к себе в дремучий лес. Стали они жить втроем.
Собрался однажды сын убыр в дальнюю дорогу.
Осталась Гульчечек в лесу со злой старухой. Затосковала она и стала просить:
— Пусти меня к моим родным погостить! Соскучилась я здесь...
Не отпустила ее убыр.
— Никуда,— говорит,— я тебя не отпущу, живи здесь.
Уйдет убыр из избы, а сама запрет Гульчечек на замок.
Только случилось раз, что убыр ушла в лес на всю ночь и забыла запереть дверь.
Увидела Гульчечек открытую дверь, обрадовалась. Стала собираться в дорогу. Собирается она, а сама песню поет:

Стало в лесу светло.
В небе луна взошла.
Выну из печки бялеши,
В гости домой пойду!

Вынула Гульчечек из печи бялеши, завернула их в платок и пошла поскорее к родным в деревню.
А убыр вернулась домой, видит — нет Гульчечек и бялешей нет.
Разозлилась убыр. Обернулась серым волком и пустилась за Гульчечек в погоню.
Бежит она, обнюхивает дорогу, высматривает следы, а сама хриплым голосом поет:

Хвост мой, как сноп ржаной.
Машу я хвостом и рычу:
«Бялеши мои отдай —
Не то на куски разорву,
Не то на куски разорву!»

Услышала Гульчечек песню старухи-убыр — испугалась. Отдала бы она бялеши, только уж нету ни одного — съела их Гульчечек....
Оглянулась она по сторонам. Туда посмотрела, сюда посмотрела — видит, стоит неподалеку старый, дуплистый вяз, ветки во все стороны широко раскинул. Подбежала к нему Гульчечек, запела:

Развесистый вяз.
Тенистый вяз!
Злая убыр меня догоняет.
Спрячь поскорее меня, вяз!
Укрой поскорее меня, вяз!

Пожалел старый вяз Гульчечек. Раскрыл свое дупло, в котором белка зимой орехи прятала, в котором сова днем отдыхала. Гульчечек забралась в дупло и притаилась там.
Подбежала убыр к вязу, стала землю когтями царапать, стала выть да рычать. Всю ночь от вяза не отходила. А Гульчечек сидит в дупле и голоса не подает.
Как только взошло солнышко, испугалась убыр светлого дня и убежала к себе домой.
Выбралась Гульчечек из дупла, поблагодарила вяз за приют и побежала дальше.
А убыр дождалась вечера, снова обернулась волком и опять пустилась в погоню за Гульчечек. Напала на ее след и запела:

Хвост мой, как сноп ржаной.
Машу я хвостом и рычу:
«Бялеши мои отдай —
Не то на куски разорву,
Не то на куски разорву!»

Услышала Гульчечек голос убыр - совсем оробела, не знает, что и делать. Оглянулась она по сторонам. Туда посмотрела, сюда посмотрела — увидела круглую полянку, а на полянке маленькое озеро. Стала Гульчечек просить:

Озеро серебряное, полноводное!
Догоняет меня старуха-убыр.
Спрячь поскорей меня, озеро!
Укрой поскорей меня, озеро!
Пожалело озеро Гульчечек. Взволновалось, выплеснулось из берегов, окружило то место, где Гульчечек стояла, оградило ее от убыр глубокой водой.
Всю ночь выла старуха-убыр, всю ночь царапала когтями камни на берегу озера, а добраться до Гульчечек так и не могла.
Как только занялась утренняя заря, побежала убыр от озера в темный лес.
Тут озеро взволновалось, отхлынуло в сторону, на свое прежнее место, и Гульчечек вышла на сушу.
Поблагодарила она озеро за приют и поспешила дальше.
Шла она, шла. Вот и утро пришло, и день миновал, и снова вечер настал. Вышла Гульчечек к опушке леса. Отсюда и родная деревня видна. Думала Гульчечек, что беда уже прошла, но не тут-то было!
Злая убыр обернулась опять волком, бежит по пятам, совсем догоняет, вот-вот схватит... А сама воет:

Хвост мой, как сноп ржаной,
Машу я хвостом и рычу:
«Бялеши мои отдай —
Не то на куски разорву,
Не то на куски разорву!»

Испугалась Гульчечек. Куда деться? Куда спрятаться?.. Оглянулась она по сторонам. Туда посмотрела, сюда посмотрела — увидела на краю поля высокую березу. Забралась поскорее на самую верхушку, села на ветку и сидит.
А убыр подбежала и стала когтями подрывать корни у березы. Сама от злости воет и рычит.
«Неужели погубит меня злая старуха-убыр? — думает Гульчечек.— Неужели не увижу я больше мать, отца?..»
Тут подлетел скворец и сел на вершину березы. Стала Гульчечек просить его:

Черноглазый скворушка,
Чернокрылый скворушка!
Возьми волосок из моей косы,
Моим родным его отнеси,
Отнеси поскорее, скворушка!

Вырвала Гульчечек два волоска из косы и подала их скворцу. Схватил скворец волоски и полетел к дому Гульчечек, к ее матери, отцу. Прилетел и повесил волоски на ворота.
Вышел тут к воротам старший брат Гульчечек, увидел волоски и говорит:
— Это мой конь терся гривой о ворота и свои волоски оставил.
Снял он волоски и натянул их вместо струн на свою скрипку.
— Дай-ка я попляшу да на скрипке поиграю! — говорит его жена.
Взяла она скрипку и только притопнула ножкой, только коснулась струн, как запели струны голосом Гульчечек:

Плясовую не играй:
Поясница болит.
Ножками но топай:
Головушка болит!

Удивилась жена брата:
— Ой, вы только послушайте: скрипка человечьим голосом поет! Не велит плясовую играть, не велит ножками топать!
Взял брат скрипку в руки. Не успел струны тронуть, как скрипка сама запела голосом Гульчечек:

Не тронь, не тронь, братец:
Голова болит.
Не щипли ты струны:
Волосы болят!..
На опушке леса белая береза,
На ее вершине Гульчечек.
У корней березы воет злая убыр.
Корни подрывает,
Гульчечек погубит.
Не играй ты, братец, скрипку отложи,
На опушку леса ко мне поспеши!

Не стал брат раздумывать, взял тяжелую дубину» вскочил на коня и помчался на опушку леса.
А убыр уже подрыла корни у березы. Шатается, качается береза — вот-вот упадет!
Подскакал брат к старухе-убыр, ударил ее своей тяжелой дубинкой. Упала злая убыр и крикнуть не успела. Брат снял Гульчечек с березы, посадил на коня и привез домой, к отцу, к матери.
Обрадовалась мать, обрадовался отец. Стали они жить все вместе дружно и счастливо.
Я у них был — вчера пошел, сегодня вернулся. Чаю с медом напился, пирогов наелся.

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
РинатПитерский
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 11:35



Зарегистрирован: 12 Мая, 2005
Сообщений: 11451
Откуда : Алтын Урда
Идегей против Токтамыша. Разоренный Булгар.
(По татарскому народному эпосу "Идегей")

И когда в глубине степной
Бегством спасался Токтамыш,
Идегей овладел страной.
В стольный Сарай Идегей вступил.

Сотни башен взметнулись там,
Восемьдесят улиц там,
Там стоит Золотой Дворец,
Лег на желтый мрамор багрец.

Белая рать стоит кругом,
Белая дверь блестит серебром.
Дверь булатным открыв острием,
Избивая тех, кто стерег,
Он вступил в Золотой Чертог.

Попросил Темира: «Сарай
И его дворец охраняй.
Я же, – так судил мне Бог, –
Следом за Токтамышом пущусь,
Догоню и на всем скаку
Голову у него отсеку.
Так успокою душу страны,
Мир и покой и бойцам нужны».

С шахом простился Идегей,
Взял с собою ратных людей,
Нурадына он взял с собой,
Прямо в древний город Булгар
Поскакал военной тропой.

Вот Булгар перед ним встает, –
Он Булгара не узнает:
В честь победы не видит ворот;
Из Корана священный стих
Золотом вытеснен был на них.

Там, где стоял минарет двойной, –
Пыль под разрушенною стеной,
Тлеют уголья, всюду зола:
Жизнь как будто здесь не была.
В этой дикой, внезапной глуши
Ни единой не видно души.

Был недавно Булгар таков, –
Шестьдесят мечетей сошлись:
Верх – блистание жемчугов,
Камень породы редкостной –
Будто из-под железных бровей
Минареты раскрыли глаза.

Вот подъехал к ним Идегей,
Уничтожила их гроза!
Превратились в груду камней,
Над камнями вздымался дым.
Идегей увидал: под ним
Будай-бий в печали сидел,
Был не старым, а поседел.

Попросил его Идегей:
«Почему ты сидишь в пыли?
Волосы почему твои
Стали степной полыни белей?
Что с Булгаром твоим стряслось?»

Так ответствовал Будай-бий:
«Видишь ты цвет моих волос?
Серым он стал, как знойная степь.
Сын Чингиза Джучи был смел, –
Разорить мой Булгар не сумел.

Внук Чингиза Бату пришел,
Нанести он решил удар,
Но священный город Булгар
Покорил, но не разорил.

Отпрыск Талха-Забира пришел,
Лунных Врат коснулся стопой
И Врата сравнял он с землей.
Потому-то моя голова
Стала бела, как в степи трава,
В знойной, выгоревшей степи.

Что же сделать мог Будай-бий,
Если пошел и ты войной,
А с тобой и наставник твой,
Чей отец – Баба Туклас.

Ты, Идегей, – свет моих глаз,
Почему же в богатый Сарай,
Почему же к вратам дворца
Ты привел Тимира-Хромца,
Чтобы он разрушил наш край?
Не захотел, не смог уберечь
Деньги чеканящий град Атряч.
С прахом сравнял вражеский меч
Деньги чеканящий град Булгар.

Здесь Токтамыш прошел в ночи,
Розовые развалил кирпичи
Там, где лили на целый свет
Золото и серебро монет.

Там, где травы были густы,
Растоптал Токтамыш цветы,
Вторгся в страну, ему вослед,
Князь-урус, рыжий, как лис,
С бородою обросшим ртом.
Разорил он, разграбил наш дом,
Наш священный город Булгар,
И ему подчиненный Сувар,
И высоковратный Казан,
Джукетау над гладью речной
И Сабы в глубине лесной,
И земель Ашлы закрома, –
Он спалил, сломал все дома.
Отбирал он кожу, сафьян,
Загребал лопатами хан
Множество монет золотых.
Разгромил во владеньях моих
Он четырнадцать городов,
Превратил их в пепел и дым.
Как же после беды такой
Мне, Будай-бию, не стать седым?».

Будай-бий, охвачен тоской,
Голову обхватил, замолчал.
Идегей ему отвечал:
«Не кручинься ты, Будай-бий,
Ты увидишь еще, потерпи, –
Токтамыша, чьей волей злой
Стал священный Булгар золой –
Вместе с войском его истреблю,
Кровью бороду хану залью,
Обезглавлю его потом.
С бородою обросшим ртом,
Князя, что ворвался в наш дом
И четырнадцать городов
Истребил огнем и мечом,
И лопатами загребал
Множество золотых монет, –
Я заставлю держать ответ:
Злато вернуть заставлю я,
И врага обезглавлю я.
А когда страну укреплю,
Все твои восстановлю
Я четырнадцать городов.
Так и будет, мой бий Будай,
Не кручинься и не страдай!»

За Токтамышем вслед Идегей,
Чтобы настичь его поскорей,
В лес углубился, где бежит,
Воды сгущая, река Ашыт,
Воды катит Казан-река
В чаще, трудной для седока,
Над рекою – каменный град,
Много в Казани высоких врат,
Но Казан разрушен дотла,
Только щебень кругом и зола,
Только пепел и пыль руин!..

Источник: Идегей. Татарский народный эпос / Перевод Семена Липкина. Казань: Таткнигоиздат, 1990.

_________________
Самая Великая и Истинная Вера во Вселенной, это - Ислам! Все татары часть этой Великой Веры!


Всемирный Исламский сайт: http://www.muslim-info.com/
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение Послать e-mail WWW  
Ответить с цитатой Наверх
Abystay
Тема сообщения:   СообщениеОтправлено: 06 Мая, 2007 г. - 16:56



Зарегистрирован: 05 Мая, 2007
Сообщений: 540

Ринтакаем, рэхмэт сина.
Шундый матур экиятлэр хэи шигырлэр дэ рэхмэт.
 
 Профиль пользователя отправить личное сообщение  
Ответить с цитатой Наверх
Показать:     
Перейти к:  
Время в формате GMT + 3
Новая тема   Ответить
Предыдущая тема Версия для печати Войти и проверить личные сообщения Следующая тема
PNphpBB2 © 2003-2006 
.

Сайт принадлежит Санкт-Петербургской Общественной Организации "Общество Татарстан"
При копировании материалов сайта ссылка на сайт обязательна!